rvandi vmuefni

Kkan er httulegt vmuefni sem rvar heilann.
Kkan er httulegt vmuefni sem rvar heilann.

rvandi vmuefnaneysla (E-pilla, kkan og amfetamn og ar me tali rtalin) er alvarlegasta vmuefnafknin slandi. Hn herjar mest flk milli 20 og 30 ra. Meira en helmingur fklanna fer a sprauta efnunum me llum eim kvillum sem v fylgir. essi fkn vex stugt, bi kkan og amfetamnfkn. fyrsta kreppuri 2009 verur nokkur breyting neyslunni v fklarnir virast nota kkan og e-pillu miklu sjaldnar en fklarnir bta sr a upp me v a skja me vaxandi unga rtaln. egar heildina er liti heldur rvandi vmuefnaneysla snum hlut a ngreindum rvandi vmuefnafklum fkki eitthva 2009. Sprautufklum sem sprauta sig reglulega me rvandi efnum heldur enn fram a fjlga sjkrahsinu Vogi. Meira og meira af rvandi vanalyfjum (ritaln og amfetamn ) virist komast inn lglega vmuefnamarkainn og gengur ar kaupum og slum

Nju tilfellin af rvandi vmuefnaneyslu eru tplega 300 ri sustu rin en uru flest 320 ri 2006. a fklunum fkki ekki marktkt heild fkkar njum rvandi vmuefnafklum marktkt fyrsta sinn 8 r ri 2009. heild voru tilfellin 701 ea 41% af sjklingahpnum ri 2009. essi vandi herjar mest ungu og 67,9% sjklinga aldrinum 20 til 29 greindust me hann, 73,0% kvenna og 66,3% karla.

Amfetamn

sjunda ratugnum var notkun amfetamns og skyldra efna sem vsa var af lknum og misnotkun essara smu lyfja vel ekkt vandaml slandi. Einnig var algengt a sjmenn sem sigldu skalandsmarka kmust yfir amfetamntflur og flyttu r til landsins. essir misnotendur amfetamns sprautuu efninu aldrei . essi amfetamnnotkun var nnast horfin kringum 1980 og fir sjklinga sem mefer komu hfu nota amfetamn ea skyld efni sustu 6 mnui.

ri 1983 uru menn varir vi a lglegt amfetamnduft var a koma inn vmuefnamarkainn slandi og a fleiri kannabisneytendur fru a nota etta efni me ea stainn fyrir kannabisefnin. eir tku efni nefi ea sprautuu v og uru mjg fknir skmmum tma.

Fr rinu 1984 hafa allir amfetamnfklarnir sem koma Sjkrahsi Vog veri greindir. Samkvmt eirri greiningu hefur neyslan veri kvenu hmarki, lkt og kannabisneyslan, runum 1985 til 1987. San dregur r essum vanda fram til rsins 1990. fr hann aftur a aukast vegna ess a sprautufklum fjlgai, a eitthva hafi dregi r heildarneyslu amfetamns rin 1993 og 1994.

San var straukning vandanum 1995 me tilkomu E-pillunnar og mikilli neyslu ungs flks aldrinum 18-25 ra henni og amfetamni. Segja m a amfetamnfaraldur hafi geysa slandi undanfarin r og a ltillega hafi dregi r vandanum runum 2001 og 2002, hlaupa au upp fyrir 600 ri og hafa tilfelli amfetamnfknar aldrei veri fleiri en undanfarin 4 r. ri 2009 voru strneytendur amfetamns sem greindust Vogi 622 amfetamnfklar ea 38,6% sjklinganna.

Helsla

E-pillan barst til slands ri 1995 og a er engin tilviljun a san hefur vmuefnavandi ungra slendinga vaxi skarpt, v E-pillan er hluti af vandanum og sinn sess eirri unglingamenningu sem drfur fkniefnaneysluna fram.

Helsla (E-pillan Ecstasy ea MDMA) er efnafrilega nskyld amfetamni og hefur mjg ekka verkun og amfetamn en auk ess breytir hn skynjun manna og vman af henni er v ruvsi en amfetamnvman. Nokku er san fari var a framleia etta efni fyrir lglega vmuefnamarkainn erlendis. Markhpurinn nr til fleiri en eirra sem eru reiubnir a nota amfetamn. Nr allir sem leiast t a nota etta efni tu sinnum ea oftar vera kjlfari strneytendur amfetamns. Me tilkomu helslu slandi versnai standi vmuefnamlum um allan helming v a ungt flk virist tilbi a nota etta efni a hafi ekki nota lgleg vmuefni ur.

rinu 1994 lagi lgreglan hald rfar helslutflur og segja m a ekki hafi ori vart vi essa neyslu meferarstofnunum v ri. Efni kom hins vegar skyndilega miklum mli til landsins ri 1995 og markainn hr, lklega mest um sumari. ri 1996 var ljst a efni var komi til a vera og 69 reglulegir neytendur helslu greindust sjklingahpnum Vogi. runum 1997 og 1998, dr r essari neyslu og fjldi reglulegra neytenda var ltill a margir hefu nota efni rf skipti. ri 1998 hfu 175 nota efni, 20 greindust reglulegir neytendur. San hefur E-pillufklum Vogi fjlga verulega og flestir voru eir rinu 2003. San hefur dregi r essarri neyslu og fklarnir voru venjufir ri 2009 ea 89.

Me Ecstacy- ea E-pilluinu hefur lgleg vmuefnaneysla ungs flks og unglinga Vesturlndum aukist svo mjg a tala m um njan faraldur. lgleg vmuefnaneysla var rin fyrir. a Ecstasy s alls ekki ntt efni m segja a ungmenni hafi fyrsta skipti uppgtva efni og a komist tsku eftir 1990 Vestur- Evrpu einkum Bretlandi og Bandarkjunum. Njabrum er enn efninu og a er mjg tsku og vihorf almennings og frimanna markast af v. Neytendurnir tra msum gosgnum um efni eins og a a s httulti og saklaust vmuefni. Arir mla skrattann vegginn. a mun ekki la lngu ar til flk sr etta vmuefni eins og a er, einfalt efni sem hefur kvein eiturhrif um lei og a hefur vmuhrif. Htturnar eru v tvttar: Annars vegar er eitrunin sem ori getur af efninu bi br og langvinn og hins vegar er htta a efni valdi fkn ea veri hluti af blandari fkniefnaneyslu. Vmuefnaneytendur munu eflaust skipa efninu flokk me LSD, en arir munu telja efni heldur varasamara en svo. Hva sem essu lur er efni komi til a vera vmuefnamarkai hins vestrna heims.

sundir ungra slendinga hafa prfa E-pillu og einungis ltill hluti eirra eru ekktir vmuefnaneytendur ea fklar. Efni hefur veri nota sambandi vi skemmtanir ungs flks og flestir unglingar byrja a nota efni um ramt, verslunarmannahelgi ea srstkum tnleikum. Flestir hinna fullornu gera sr enga grein fyrir eirri miklu breytingu sem orin er og felst v hversu unglingarnir nota oft E-pillu og nnur lgleg vmuefni sta fengis egar eir eru a skemmta sr.

Me tilkomu E-pillu vmuefnamarkainn hr hefur heilsufar vmuefnafkla versna og auki httustand skapast hj tilraunaneytendum lglegra vmuefna.

fyrsta lagi hefur htta skyndidaua og alvarlegum eitrunum af vldum vmuefna aukist. Efni sem E-pillu er, getur valdi eitrun ea elilegum lyfjavibrgum hj nmum einstaklingum. ekktur er dauaskammtur efnisins lkt og hj amfetamni en auk ess hefur veri fr v greint virtum lknatmaritum erlendis, a vi vissar astur geti helsla valdi daua tiltlulega litlum skmmtum. Slkt verur oftast vi svipaar astur ea egar neytandinn er a dansa skemmtista. Hann fellur megin, stundum me krampa, og er me mjg han lkamshita. kjlfari getur einstaklingurinn ofhitna og hjarta gefist upp ea nrun ea hvort tveggja. Dausfll af vldum E-pillu eru ft mia vi ann mikla fjlda sem neytir efnisins, en eru samt sem ur treiknanleg og hrmuleg. N ykir sanna a yfir 100 einstaklingar hafi ltist af vldum efnisins sustu fimm rum a ekkert dausfall hafi ori hr landi vegna essa svo a vita s. Rtt er a geta ess hr a Danmrku uru fjgur slk dausfll sumari 2000.

ru lagi getur efni valdi sturlun hj heilbrigum einstaklingum og auk ess hrint af sta alvarlegum gesjkdmi hj einstaklingum sem hafa geveilu fyrir.

rija lagi getur efni valdi skyndilegu og svsnu unglyndi neyslunni og rtt eftir hana og svipar a essu leyti bi til LSD og amfetamns. etta getur veri mjg httulegt egar ungir og hmlulitlir neytendur eiga hlut og hefur stula a sjlfsvgum. Ekki er algengt hr a ungmenni lglegri vmuefnaneyslu svipti sig lfi.

fjra lagi ykir sanna a efni getur valdi heilaskemmdum, bi vi tiltlulega litla notkun og reglulega neyslu. Skemmdirnar koma fram sem persnuleikabreytingar sem einkennast af varanlegu ryggi, unglyndi ea kva. Menn hafa einnig snt fram vitsmunaskeringu sem kemur fram sem truflun minni og einbeitingu. Vsindamenn hafa lka haft af v vaxandi hyggjur a njar rannsknir amfetamni og skyldum efni og um lei Ecstasy, virast benda til ess a slk efni geti valdi meiri heilaskemmdum vi langvarandi notkun en tali var ur. Vaxandi fjldi reglulegra e-pillu neytenda er v srstakt hyggjuefni og tala um 150 strneytenda Epillu sem allir eru undir 30 ra aldri, sker augun.

Kkan

Allt fr v a kkanfaraldurinn mikli braust t Bandarkjunum um 1980 hefur starfsflk S tt von v a strneytendur efnisins fru a leita sr meferar sjkrahsinu Vogi. Stutt er han til New York, kkanborgarinnar miklu. Biin var lng en n er hn enda. Sem betur fer bum vi enn eftir herninu sem grasserar Kaupmannahfn.

Kkanneysla hefur aldrei n sr strik Evrpu eins og Bandarkjunum. a tollverir Evrpu hafi ori varir vi efnin og lagt hald a hafa tlur fr meferarstofnununum Evrpu aldrei lkst eim bandarsku. N kann etta a vera a breytast.

Kkanvandinn kemur til okkar me rum htti en egar hann birtist Bandarkjunum. ar byrjai vandinn meal eirra sem voru efnameiri og dreifist til allra, lka eirra allra ftkustu og sem krakkvandaml. Hr landi birtist vandinn eins og annars staar Evrpu, sem vandi hinna ungu og eirra sem egar eru netjair rum lglegum vmuefnum eins og kannabis og amfetamni. lok rsins 2000 hefur bori nr hreinum kkanfklum .e.a.s. ungu flki sem hefur ekki netjast rum vmuefnum a a hafi haft kynni af eim, en fellur svo kylliflatt fyrir kkaninu.

Kkanfklar voru 10-20 ri sjkrahsinu Vogi fr 1984 fram til rsins 1998. ri 1998 uru tilfellin 40 og 1999 voru au 75 og er ljst a amfetamnneytendurnir nota kkan vaxandi mli og sfellt fleiri hafa sprauta kkan . San hefur vandinn stugt vaxi og ri 2008 nr kvenu hmarki og tilfellin uru 338. a dregur verulega r kkanvandanum fyrsta ri kreppunnar 2009 og eru tilfellin 281, 129 eirra voru daglegir neytendur kkans og 101 hafi sprauta efninu . Nju kkantilfellin voru 144. Mealaldur allra kkanfklana sem komu Vog 2009, var rm 27 r.

Kkan er httulegt vmuefni sem rvar heilann. a hrindir burt hungri, reytu og syfju. Setur menn vmu, hressir upp og gerir hugrakka og sjlfsrugga. Efni hefur veri unni r blum kkarunnans Suur-Amerku fr 1880. Vinnslan kkani er talsvert flkin en a kemur venjulega sem hvtt kristalla duft, kkanhydrklr, vmuefnamarkainn Vesturlndum. ur en a er sett gturnar til slu er a blanda me mjlkursykri ea rgusykri til a auka yngdina. Auk essa er stundum blanda kkani rvandi efnum eins og stadeyfilyfinu lidokani, koffeini, amfetamni ea skyldum efnum til a drgja a. Krakk er kvein ger af kkani sem hgt er a reykja.

kkanfkn skeur allt hratt. Fknin rast vikum ea mnuum mean r eru notu til a mla tmann sem a tekur a ra ara fknir. Kkanfkn leiir af sr mjg mrg lkamleg og gern vandaml fyrir neytandann og jflagi lur vegna fylgifiska neyslunnar sem eru ofbeldi, afbrot og nnur flagsleg vandaml.


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr