Efnaskipti kolvetna

FŠ­an sem vi­ bor­um er eldsneyti lÝkamans.

Ůau prˇtein, fituefni og kolvetni sem vi­ t÷kum inn Ý fŠ­unni nřtast til orkuframlei­slu, en orka er okkur nau­synleg til daglegra athafna.

A­ hluta eru ■au nau­synleg byggingarefni til a­ vi­halda vefjum lÝkamans.

á

á

Til ■ess a­ hinar řmsu fŠ­utegundir nřtist vefjum lÝkamans ■urfa nokkrir ■Šttir a­ koma til, ■.e.a.s. melting, ni­urbrot efna Ý einstaka hluta, upptaka Ý ■÷rmum og loks flutningur til vefja lÝkamans. Ůar nřtist fŠ­an vefjafrumum.

Ůetta ß einnig vi­ um kolvetni, jafnt ■au sem mynda langar ke­jur (meltanlegar fj÷lsykrur) og stuttar (ein- og tvÝsykrur). Ni­urbrot meltanlegra fj÷lsykra gerist Ý nokkrum ßf÷ngum ■ar sem svok÷llu­ ensÝm (lÝfhvatar) klj˙fa ■Šr Ý smŠrri hluta. ŮŠr brotna sÝ­an enn frekar ni­ur, allt til ■ess a­ blˇ­i­ taki efnin upp og flytji ■au til hinna řmsu vefja lÝkamans.

Hormˇn lÝkamans sjß til ■ess a­ ferli af ■essu tagi gangi e­lilega fyrir sig. Ůekktasta sykurhormˇni­ er ins˙lÝn.

Upptaka Ý lÝkamann

Kolvetnin fara Ý gegnum meltingarveginn ß­ur en ■au komast ˙t Ý blˇ­i­. Upptakaáeinsykraver­ur Ý slÝmhimnu ■armanna. ŮŠr flytjast sÝ­an ßfram til lifrarinnar ■a­an sem ■Šr berast ˙t Ý blˇ­i­ (blˇ­sykur) svo a­ frumur lÝkamans geti nřtt sykurinn til orkuframlei­slu. SÚ ekki ■÷rf fyrir meiri sykur Ý blˇ­inu getur hann ummyndast Ý glřkˇgen, annars vegar til geymslu Ý lifrinni og hins vegar Ý minna mŠli sem for­asykur Ý v÷­vum.

Meltingáfj÷lsykraáhefst me­ ■vÝ a­ hinar l÷ngu ke­jur klofna fyrir tilstilli ensÝma Ý brissafanum, sem myndast Ý briskirtlinum. Ůessi ensÝm geta ekki klofi­ sykrurnar nŠgilega miki­ til ■ess a­ upptaka geti or­i­ og ■vÝ klofna ■Šr enn frekar Ý ■÷rmunum. Mjˇlkursykur er ein ■eirra sykrutegunda sem klofna fyrir tilstilli ensÝma Ý ■armaslÝmhimnunni. Ef ensÝmi­ sem klřfur mjˇlkursykur virkar ekki sem skyldi ver­ur upptaka mjˇlkursykurs ˇfullkomin (mjˇlkursykurˇ■ol). Hann berst ■vÝ ßfram um meltingarveginn og getur valdi­ ni­urgangi.

Hva­ ver­ur um sykurinn?

Gl˙kˇsi losnar ˙t Ý blˇ­i­ ■egar ni­urbroti kolvetna er loki­ og upptaka hefur fari­ fram. ┴ formi gl˙kˇsa flyst sykurinn til frumna lÝkamans ■ar sem hann er brotinn ni­ur og nřttur til orkuframlei­slu. Sß sykur sem blˇ­i­ flytur er ˇbundinn, ■.e.a.s. hann binst ekki ÷­rum efnum Ý blˇ­inu.

Ef ekki reynist ■÷rf fyrir allan ■ann sykur sem neytt hefur veri­, hvort heldur er til orkuframlei­slu, vi­halds e­a upps÷fnunar Ý lifur og v÷­vum, ■ß getur sykurinn ummyndast Ý fitu.

Hvernig brennir lÝkaminn kolvetnum?

Gl˙kˇsinn klofnar enn frekar ni­ur inni Ý frumunum. Vi­ ■a­ ver­ur til orka, sem er nau­synleg til a­ vi­halda hinni řmsu lÝkamsstarfsemi.

Sum lÝffŠri eru afar nŠm fyrir sykri (gl˙kˇsa) Ý blˇ­inu. Einkum eru heilinn og taugavefir hß­ ■vÝ a­ styrkur blˇ­sykurs sÚ nˇgu hßr til a­ tryggja nau­synlegt og st÷­ugt sykurmagn. Ůß ■urfa v÷­varnir einnig sinn sykurskammt vi­ ßreynslu, ■egar ßlagi­ er svo miki­ a­ mj÷g hratt gengur ß sykurfor­ann og mjˇlkursřra myndast me­ tilheyrandi har­sperrum.

HvenŠr brennir lÝkaminn fremur kolvetnum en fitu?

Vi­ e­lilegar a­stŠ­ur brennir lÝkaminn jafnt kolvetnum sem fitu. Ůurfi lÝkaminn ß skyndiorku a­ halda er fljˇtlegast a­ ver­a sÚr ˙ti um hana me­ ■vÝ a­ brenna kolvetnum. SÚu kolvetni ekki fyrir hendi mß brenna fitu Ý sta­inn.

Ef fitubruni ver­ur mj÷g mikill vegna ■ess a­ lÝkaminn getur ekki brennt kolvetnum, eins og gerist hjß mj÷g veikum sykursj˙klingum, getur veri­ hŠtta ß ketˇnblˇ­sřringu.

Hvernig er sykurmagni Ý lÝkamanum stjˇrna­?

Sykurb˙skapur lÝkamans stjˇrnast af hßrfÝnu kerfi hormˇna. Ůekktustu hormˇnin eru ins˙lÝn og gl˙kagon.

KolvetnarÝk mßltÝ­ hvetur til losun ins˙lÝns. Hlutverk ins˙lÝns er a­ stjˇrna flutningi sykurs til hinna řmsu frumna lÝkamans, sem sÝ­an nřta hann sem orkugjafa.

Ef styrkur blˇ­sykurs fellur ni­ur fyrir tilteki­ mark, ■annig a­ frumur lÝkamans fß ekki nŠgan sykur, sÚr hormˇni­ gl˙kagon um a­ skammta sykur ˙r for­ageymslu (glřkogen) lifrarinnar.

Heimild: doktor.isá

  • Alvogen


Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ