Af hverju stafar brjˇsklos og hva­a einkenni fylgja ■vÝ?

Brjˇsklos
Brjˇsklos

Hryggs˙lan er sett saman ˙r 26 smßbeinum semákallastáhryggjarli­iráog brjˇsk■ˇfumásem tengja beinin saman.

Ůessir ■Šttir ra­ast upp Ý s˙lu sem umlykur mŠnuna og sty­ur vi­ efri hluta lÝkamans. Hryggnum er gjarnan skipt Ý eftirtalda hluta:

  • hßlshluta, sem samanstendur af 7 hßlsli­um
  • brjˇsthluta, sem mynda­ur er af 12 brjˇstli­um og tengjast rifbeinin ■eim
  • lendarhluta, sem er mynda­ur af 5 lendarli­um og eru ■eir stŠrstir af hryggjarli­unum
  • spjaldhrygg, sem er flatt ■rÝhyrningslaga beini sem tengir hryggs˙luna vi­ mja­magrindina
  • rˇfubein, sem er ne­st, 2ľ4 lÝtil bein sem eru samvaxin a­ hluta

Brjˇsk■ˇfarnir sem tengja saman hryggjarli­ina eru samsettir ˙r bandvefshring sem liggur umhverfis hlaupkenndan kjarna. Brjˇsk■ˇfinn er 80% vatn sem gerir hann mj÷g teygjanlegan og eykur ■a­ ß hreyfigetu hryggjarins og sty­ur einnig vi­ hann. ┴ hryggjarli­ina og hli­ar brjˇsk■ˇfanna festast svo ■eir v÷­var sem taka ■ßtt Ý hreyfingum hryggs˙lunnar og gera okkur kleift a­ beygja okkur og sn˙a.

MŠnan nŠr frß heilastofni (ne­sta hluta heilans), um being÷ng sem hryggjarli­irnir mynda og ni­ur a­ fyrsta e­a ÷­rum lendarli­ ■ar sem h˙n greinist Ý knippi sem kallast mŠnutagl (cauda equina). Frß mŠnunni liggja taugarŠtur ˙t ˙r being÷ngunum og tengja ■annig heilann vi­ a­ra hluta lÝkamans.

Brjˇsklosákallast ■a­ ■egar kjarninn Ý brjˇsk■ˇfunum, sem liggja milli hryggjarli­anna, ■rřstir ß bandvefshringinn og veldur ■vÝ a­ hann bungar ˙t e­a rifnar og ■rřstingur ver­ur ß a­liggjandi taugarŠtur. ═ sumum tilfellum er ekki nein ■ekkt ßstŠ­a fyrir ■vÝ a­ kjarninn fer a­ bunga ˙t, en hr÷rnun sem ver­ur ß bandvefnum me­ aldrinum getur orsaka­ ■etta. Einnig getur brjˇsklos or­i­ vi­ ßreynslu svo sem lÝkamlega vinnu e­a slys. Ůa­ veldur ■ˇ ekki alltaf einkennum ■ˇ brjˇsk■ˇfinn bungi ˙t ■vÝ rannsˇknir hafa sřnt a­ fj÷lmargir einstaklingar hafa ˙tbunganir ß brjˇsk■ˇfunum ßn ■ess a­ nein einkenni fylgi.

Einkennin sem fylgja brjˇsklosi eru a­allega vegna ■rřstings ß taugaenda. SlÝkt getur fali­ Ý sÚr a­ mßttur einstakra v÷­va minnkar e­a ■eir lamast. Einnig geta fylgt verkir sem lei­a ˙t Ý handlegg e­a fŠtur og/e­a skyntruflanir Ý h÷ndum e­a fˇtum. Ůrřstingur ß mŠnu getur lÝka orsaka­ einkenni. Ůau eru krampar og/e­a l÷mun og skyntruflanir Ý ■eim hluta lÝkamans sem taugarnar sem ver­a fyrir ■rřstingnum liggja til. Loks mß nefna einkenni vegna ■rřstings ß mŠnutagl en ■au geta veri­ truflanir ß ■vaglßtum og/e­a skyntruflanir vi­ enda■arm og innan ß lŠrum og/e­a minnkandi mßttur e­a l÷mun ß bß­um fˇtum.

Brjˇsklos ver­ur oftast Ý lendarhrygg (mjˇbaki) og er ■a­ algengt hjß einstaklingum ß aldrinum 30-50 ßra. Brjˇsklos Ý hßlsli­shlutanum er sjaldgŠfara og brjˇsklos Ý brjˇsthlutanum er sjaldgŠft.

Ţmsir ■Šttir auka ß hŠttuna ß brjˇsklosi. Til dŠmis eru ■eir sem vinna vi­ a­ lyfta ■ungu hlassi, sn˙a sÚr og beygja vi­ vinnu, ■annig a­ auki­ ßlag ver­ur ß baki­, Ý meiri hŠttu. Ůa­ sama ß vi­ um ■ß sem vinna vi­ langkeyrslur. Einstaklingar sem eru Ý lÚlegu lÝkamlegu ßstandi eru Ý meiri hŠttu og sÚrstaklega ef ■eir taka sÚr fyrir hendur st÷rf ■ar sem ßlag ver­ur ß baki­. SlŠmt lÝkamlegt ßstand og stÝfir bakv÷­var gera ■a­ a­ verkum a­ hreyfingar hryggs˙lunnar ver­a takmarka­ar og slappir magav÷­var valda ■vÝ a­ sta­a mja­magrindarinnar breytist og auki­ ßlag ver­ur ß mjˇbaki­. Offita eykur svo enn frekar lÝkurnar ß a­ brjˇsklos myndist. Loks mß geta ■ess a­ rangar lÝkamsŠfingar geta valdi­ brjˇsklosi og ■vÝ er mikilvŠgt a­ gera allar Šfingar rÚtt ■egar lÝkams■jßlfun er stundu­.

Heimild: visindavefur.is


Athugasemdir


SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ