Barbapapa forspir um umhverfisml framtarinnar

Barbapabbi og fjlskylda
Barbapabbi og fjlskylda

Voru hfuar Barbapapa forspir um umhverfisml framtarinnar?

Hver man ekki eftir sgunni um Barbapapa ar sem Barbapapafjlskyldan gekk me srefnisgrmur af v a mengunin umhverfinu eirra var orin svo mikil. snum tma var etta ekki svo hugvekjandi en dag mtti segja a hfundarnir auAnnette Tison og Talus Taylorhafi bi yfir einhverskonar forsp um a sem vera vildi.

Umrur um margttan umhverfisvanda, jafnvel slandi, hefur ekki fari fram hj neinum og er mli mjg umfangsmiki. Oft tum er umran mjg heit og tengingar gerar vi fga veurfari og arar nttruhamfarir. Mengunin dag er ekkert glntt fyrirbri, sustu ld og fyrr var mikil mengun mrgum invddum borgum ar sem notast var vi kol vi miss konar ina og vi a hita upp hbli flks. S mengun var veruleg en sem betur fer nist a sporna gegn henni me tkninjungum, hitaveitum og rafmagni.

A undanfrnu hafa kannanir snt a margir slandi tra v ekki a hlnun jarar s af mannavldum og sama tma er nokkur hpur flks farinn a jst af svoklluum umhverfiskva. Er staan virkilega orin svona alvarleg? Margir segja j! Margir tra j ! Arir vilja draga r. Hverju eigum vi almenningur a tra? a sem mestu mli skiptir er hins vegar a vi ntum okkur ekkingu og mguleika sem vi til a sna vi blainu og gera a sem okkar valdi stendur til a sna mlum til betri vegar.

Byrjum ramtunum

Umra fjlmilum um mengun af vldum flugelda og tengingu vi aukningu svifryki hfuborgarsvinu og ru ttbli fer flug strax eftir jlastressi og s umra hefur veri eins n sastliin r. essi mengun er ekki stttanleg eins og kom fram erindi rastar orsteinssonar prfessors Lknadgum janar.

Margir hafa skoun mlinu og miki er tala um hvaa mguleika vi hfum en svo num vi ekki a taka skrefi af alvru og gera eitthva rttkt. essar umrur eru a mestu uppbyggilegar og rtt er um flugeldana, slu eirra og hva ef ekki eir. Astur Gamlrskvld eru tluvert har veri og vindum. Ef a er stilla og kalt hlst af meiri mengun samanbori vi ef a er rok og rigning, munurinn er minni ef af er lti.

Umhverfisstofnun hefur gripi til ess rs a auka til muna upplsingafli og sp fyrir um mengun og var a berandi fyrir tvenn sustu ramt.

Rtt hefur veri a setja upp srstk skotsvi ar sem flugeldum er skoti upp og a velja svi sem eru tiltlulega opin og ekki inni ttum hverfum a er gt hugmynd sem mtti prfa til reynslu.

a er a minnsta kosti ekki lausn a segja eim sem eiga vi ndunarfrasjkdma a stra a fara burt r borginni, eins og sumir hafa sagt, a er viringarleysi vi nungann. Flestir me ndunarfrasjkdma halda sig inni vi og auka lyfjanotkun v eir hafa lrt afreynslunni, essir einstaklinga leita ekkert endilega lknis og v frttum vi ekki af eirr vanlan. Vi eigum ll a geta fagna ramtunum stt og samlynd.

Hins vegar urfum vi a taka af skari me markvissum og langvarandi agerum til a stand eins og skapaist ramtin 2017/2018 eigi sr ekki aftur sta. leituu 15 manns bramttku Landsptala vegna ndunar rugleika enda mengunin s mesta sem mlst hefur Reykjavk, 4.000g/​m3 klst en til vimiunar ni styrkurinn2.000g/​m3 10 mn kafla ri 2010 vegna gossins Eyjafjallajkli.

Hefur flk gefast upp a kvarta?

Vi hj AO heyrum v miur ekki miki fr okkar flagsmnnum, mgulega eru eir bnir a gefast upp v a kvarta og kveina. berast stundum fyrirspurnir um stai ar sem hgt er a ganga innandyra sem getur skipt verulegu mli egar kuldinn og hlkan er sem verst. kom ljs a Egilshll Grafarvogi og Ffan Kpavogi eru opin tilteknum tmum sem eldra flk, flk me ndunarfrasjkdma og arir sem vilja geta ntt sr, og sloppi vi kulda, hlku og lleg loftgi.

essi valkostur arf einnig a vera til staar rum rstmum vegna ess a egar frjkornin fara a gera vart vi sig geta sumir ekki veri tvi n ess a f heiftarleg ofnmisvibrg og eftirkst sem geta vara svo dgum skiptir.

Astmasjklingar finna fyrir menguninni

Tluver mengun skapast kjlfari urrkat, vegna vinds sem yrlar upp ryki og tjru af gtum og stgum og vegna ess a ekki var rist a spa og rfa gtur og gangstttar tmanlega. Skring sem gjarnan er gefin er a tkin sem notu virki ekki frosti!

standi verur oft einnig slmt Reykjavk mikilli stillu og kulda egar vindurinn nr ekki a hreyfa vi loftinu og menguninni. er a helst mengunin fr blaumferinni sem vi finnum hva mest fyrir undir essum kringumstum.

Eigin reynsla

Mn reynsla sem einstaklings me reynslu astma er eins og reynsla margra me annarskonar astma. Versnun astmaeinkennum verur me aukinni mengun, a eykur mi og hsi, tir undir reytu tilfinningu, eykur lyfjanotkun, eykur lkur veikindum og skerir lfsgi.

Verstu asturnar

Staan n er ekki s allra versta sem getur komi upp, v auvita er mengun af vldum eldgosa landinu eitthva sem vi hfum fundi fyrir og vitum hvernig fer me flk og dr, og allir finna fyrir henni ekki bara sjklingar. Undirritari tti reyndar srstakt Eyjafjallagosinu hva huginn fr erlendum frttamilum var mikill gagnvart stu mla og mun meiri en af hlfu slenskra fjlmila. Mikilvgt er a a s til vibragstlun egar eldgos vera til a draga r skaa sem mengun af eirra vldum getur valdi.

Leiir til rbta

Stjrnvld og bjaryfirvld hverjum sta setji aukifjrmagn a rfa gtur, gang- og hjlastga, a ir ekkert a leggja hjlastga t um allt n ess a hafa planinu a rfa reglubundi! Skipuleggja arf essi rif skynsamlegan mta annig a egar rfin er mest er mest rifi.

Vinna me hagsmuna ailum a v a hinga suaeins fluttir inn vottair flugeldar, etta er mikilvg v slendingar eru ekki a fara a htta a flytja inn flugelda a stjrna gum eirra er a sem skiptir mestu mli a mnu mati. Mgulega mtt stjrna betur magninu sem flutt er inn. a er reyndar hugavert hvernig afstaa almennings hefur breyst einu ri en samkvmt knnun Masknu vildu 37% svarenda breytt fyrirkomulag flugeldaslu kringum sustu ramt (2019) samanbori vi rm 45% ri undan.

Leggja alfari af ramta- og rettndabrennur.Brennur eru bara framleisla reyk, sti og mengun, svo a standi hafi batna sustu ratugum og einungis megi setja tiltekinn eldsmat brennurnar.

g myndi vilja sjmeira af mengunarmlum vi leik- og grunnsklaborgarinnar og a eir su vaktair vieigandi mta og starfsmenn upplstir um a hvenr brnin mega ekki fara t a leika sr og hvenr ekki. Brn tta sig sur llegum loftgum en vi fullornu gerum og kvarta sur. ndunarfri barna eru vikvm og enn a roskast og v er mengun mjg skaleg fyrir au eins og komi hefur fram hj Gunnari Gumundssyni lungnalkni. Einnig m nefna a svifryk kemst niur lungnablrurnar og aan blrsarkerfi og getur magn agna ndunarfrum barna veri 2-4 sinnum meira en hj fullornum. Reykjavkurborg og sveitarflgin urfa v a sinna essu eftirliti srlega vel og hafa virkt upplsingafli til eirra sem sinna brnunum og bera byrg eim sklatma.

Hvetja flk til anota almenningssamgngur meiraoga hjla, ganga ea hlaupa til vinnu ea skla. Mrg fyrirtki og stofnanir hafa snt gott fordmi og bja upp samgngustyrki til sinna starfsmanna eitt dmi um etta er Landsptali.

ennan htt m draga r blaumfer en vi hr hfuborgarsvinu gtum fljtlega fari a sj og reyna eigin skinni a sem borgarbar strborgum heimsins urfa a stta sig vi og snr a notkun kutkja innan borgarinnar. Vi yrftum a hafa huga okkar tta skipulagi, a mega kannski aeins aka blnum okkar mnudgum, mivikudgum og fstudgum.

Mlingar svifryki Reykjavkurftu a vera fleiri stum og upplsingafli til almennings virkara til a eir sem eru vikvmir fyrir geti reynt a forast tiveru versta tma dagsins ea a fara t fyrir borgarmrkin til a stunda tivist s ess nokkur kostur. a getur veri sni fyrir suma en me batnandi skipulagi almenningsvagna tti etta a vera tiltekinn mguleiki.

Svo heyrum vi lka af mengun af vldum skemmtiferaskipa sem spa reyk og mengun t andrmslofti, a munar um minna. Lausnin essu vri a banna essum skipum a koma til landsins .... nei annars a er ekki mli. Kannski mtti mgulega styrkja rafmagnskerfi bryggjunum ar sem essi skip leggjast a landi annig a au nttu meira rafmagn r landi. Rafmagni mtti selja eim.

Mlin sna a fleiru en eiginlegri loftmengun utandyra

Fyrir nokkru, lklega ri 2016 ttum vi hj AO kost v a senda inn bendingar til Reykjavkurborgar varandi umhverfistengda tti sem betur mttu fara. ar listai undirritu upp, hreinsun gtum sem er grarlega mikilvgan tt, hversu oft gras umferareyjum og almennum stum vri slegi auk ess sem plntun tiltekinna trjtegunda nrri opinberum stum var til rdd. arna erum vi a koma inn eiginlega mengun sem skiptir okkur ll mli en einnig mlefni tengt srhfari vandamlum okkar skjlstinga sem snr a frjkornaofnmi og rum grurtengdum ofnmum.

essum tma voru fyrirhugaar sparnaaragerir hj Reykjavkurborg sem meal annarsttu a felast minni grassltti, en s sparnaur var greinilega tekinn af annarsstaar v a var slegi reglubundi sumari eftir. Sustu sumur hfum ekki fengi bendingar um elilega lonar umferareyjur ea a gras s ekki hirt eftir sltt og vonandi verur a svo fram.

Loftgi innandyraeru tluvert til umru erlendis og ekki aeins tengslum vi myglu heldur almenn loftgi. Vi hr slandi tengjum vel vi umrur um myglu sem er ori strt ml og veldur flki miklum heilsufarslegum vanda og vanlan svo mnuum og rum skiptir.

Anna sem frri tta sig , en gott er a komi fram hr, er a hpur flks,er me ofnmi fyrir ilm- og hreinsiefnum, og ekki sur flki og hamlandi, ilmvtnum og rakspra. Fyrir essa einstaklinga eru heimsknir sum aptek og snyrtivruverslanir vsun vanlan, hva leikhs- og listsningar. AO hefur huga a n til einstaklinga sem eiga vi etta vandaml a stra me stofnun hps huga og eru hugasamir hvattir til a hafa samband vi flagi.

Er tivera hfuborgarsvinu skaleg fyrir okkur ?

Undirritu, sem hlaupari, hlaupajlfari og nringarfringur, sem hvetur flk til hreyfingar sr til heilsubtar, hefur hyggjur af v hvort a vi sum a setja okkur heilsufarslega httu me tiveru eim dgum sem mengunin er hva mest. Sna hyggjur a langtma hrifum lungu og ndunarveg. hugavert vri a gera lknisfrilega rannskn til a kanna etta en ekki hefur fundist farvegur fyrir slka rannskn enn.

a er ljst a grpa verur fast og yfirvega taumana til sporna gegn eirri mengun sem vi verum treka fyrir okkar nnasta umhverfi. Vi getum ekki stva eldfjllin a gjsa en vi getum gert svo tal margt til a vernda umhverfi okkar betur og betur hverjum degi.

Af framangreindu m ra a a er mrg horn a lta en fyrst urfum vi slendingar a viurkenna, hversu erfitt sem a er, a vi eigum vi mengun a stra, vi erum ekki lengur ferskasta land heimi

Fra Rn rardttir

Nringarfringur

Formaur Astma- og ofnmisflags slands


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr