Bakfli, rlt nefstfla og hsti - Gtu ndunarfingar hjlpa?

Flestir hafa einhvern tma fengi brjstsvia en hj sumum er vandamli vivarandi og kallast vlindabakfli (gastroesophageal reflux disease, GERD).

Oft er hgt a sj me magaspeglun a opi milli magans og vlindans er of vtt og stundum eru komnar blgur ea sr slmh vlindans, v magasran er ertandi.

Vgt vlindabakfli (non-erosive reflux disease, NERD) sst ekki vi magaspeglun en v fylgja miklar rskingar og hsti morgnana og/ea kjlfar mlta. stan gti veri s a lti magn sru sem kemst upp vlinda erti taugar sem liggja til lungnaberkjanna og valdi v a r fara a framleia slm (1). Upp r essu getur smm saman rast astmi.

Lfsstll

Reykingar, fengisneysla og kvenar matartegundir hafa tt ta undir bakfli. Fyrir ratug tk vsindamaur nokkur saman allar rannsknir sambandi lfsstls og bakflis (2). Vandaar rannsknir voru af skornum skammti og niurstaan var s a ekki hefi veri snt ngilega vel fram a a a forast tbak, fengi ea futegundir eins og fitu, kaffi, skkulai, myntu, strusvexti, kolsra drykki og sterkkryddaan mat hefi marktk hrif einkenni bakflis.

Fumunstri getur aftur mti skipt mli. Best er a bora ekkert 3 klst fyrir svefn (2). Maginn framleiir meiri sru fyrstu klukkustundirnar eftir mlt og a er helst egar vi liggjum lrttri stu sem magasafinn rennur upp vlinda. Yfirfullur magi getur auki httuna v.

Svefn

Svefnstaan skiptir lka mli. Betra er a liggja vinstri en hgri hli, en ar sem flestir sna sr oft svefninum veit g ekki hvort s vitneskja hjlpar. a er einfaldara a grpa til ess rs a sofa me hrra undir hfalaginu (2,3). g ekki vi a nota ykkari kodda. a gerir ekkert gagn. g vi a setja 10-20 cm ykka trkubba undir fturna rminu, hfalagsmegin. Sum rm er hgt a hkka handvirkt ea rafdrifi fr mijunni. Einnig er hgt a kaupa skhallandi yfirdnu sem nr niur a mjmum. Hvort tveggja tti a duga (3).

a er fleira sem einstaklingar me bakfli geta gert til a bta lan sna. Ft sem rengja a kvinum stula a bakfli og a gerir mikil kvifita lka. stan er ekki ljs en v ft og yngdartap geta btt standi (2).

Eftir mlt tti einnig a forast a beygja sig ea hreyfa sig kaft, og gta ess a sitja upprttur en ekki samankrumpaur sfa.

Skvef

Bakfli heitir a lka egar hor rennur aftan r nefi niur kok (laryngopharyngeal reflux, LPR). essar tvr tegundir bakflis fara oft saman. stan gti veri s a magasra sem sullast upp r maganum vlinda gufar upp og egar vi stndum upprtt leitar gufan upp koki og aan alla lei upp nefholi og jafnvel kinnholurnar (1). Slmhin ar er enn vikvmari fyrir srurs en slmh vlindans. rlt hsi, nefstfla og kinnholublga eru einkennin. Auk mikillar arfar fyrir a snta sr rennur hor aftur kok yfir nttina og myndar kekki aftan hlsinum sem hsta er upp ea kyngt morgunsri (1).

ndun

indin er str beinagrindarvvi sem askilur kviarhol fr brjstholi. Hn styur vi hringvvann sem a hindra bakfli r maga vlinda. Nleg rannskn bendir til ess a jlfun indarinnar styrki hringvvann svo bakfli minnkar (4,5).

Vi notum indina samt vvum rifjahylkisins til ndunar. egar indin dregst saman lyftist kviurinn og lungun fyllast af lofti og fugt egar hn slaknar. rannskninni var indin jlfu me ndunarfingum hlftma dag 4 vikur. Meal annars var tttakendum sagt a halda fyrir ara nsina einu svo indin yrfti a reyna meira sig vi a draga lofti inn lungun. fingarnar voru framkvmdar standandi, sitjandi og liggjandi stu.

a nist marktkur rangur sem lsti sr me minna af mldri sru vlindanu heldur en upphafi og minni bakfliseinkennum samkvmt spurningalista sem tttakendurnir fylltu t.

fingin skapar meistarann

A 9 mnuum linum voru tttakendurnir fengnir vital njan leik. eir sem hfu haldi fingunum fram heima voru enn marktkt betri af bakflinu en eir voru ur en rannsknin hfst. Lyfjanotkun eirra var aeins rijungur ess sem eir urftu upphafi. Samt notai helmingur eirra ndunartknina aeins einu sinni til tvisvar viku og nokkrir sgust bara grpa til hennar egar eir fengu brjstsvia. Hinir sem gfust upp og httu jlfuninni eftir 4 vikur voru komnir smu stu og ur en rannsknin hfst.

etta var ltil rannskn og takmarkaist af v a vimiunarhpurinn fkk enga mefer essar 4 vikur sem rannsknarhpurinn var indarjlfun. kjlfari fengu bir hparnir jlfun og nu svipuum rangri. En a breytir v ekki a tttakendurnir voru ekki blindir a hvort eir fengu virka mefer ea ekki og a er ar af leiandi ekki hgt a tiloka lyfleysuhrif.

essi rannskn er afar hugaver. Hana yrfti a endurtaka strri hpi me betra vimii.

Heimildir

1) TR DeMeester. Evolving concepts of reflux: The ups and downs of the LES. Can J Gastroenterol 2002;16(5):327-331.

2) Kaltenbach T, Crockett S, Gerson LB: Are lifestyle measures effective in patients with gastroesophageal reflux disease? An evidence based approach. Arch Intern Med 2006; 166: 965-971.

3) Hamilton JW, Boisen RJ, Yamamoto DT, Wagner JL, Reichelderfer M. Sleeping on a wedge diminishes exposure of the esophagus to refluxed acid. Dig Dis Sci 1988; 33: 518-522.

4) Eherer A. Management of gastroesophageal reflux disease: lifestyle modifications and alternative approaches. Dig Dis 2014; 32:149-151.

5) Eherer A, Netolitzky F, Hgenauer C, Puschnig G, Hinterleitner TA, Scheidl S, Kraxner W, Krejs GJ, Hoffmann KM. Positive effect of abdominal breathing exercise on gastroesophageal reflux disease: a randomized controlled study. Am J Gastroenterol 2012; 107: 372-378.

Hfundur greinar:

Anna Ragna er nringarfringur og rekur einnig Heilri-heilsurgjf


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr