Jošskortur męlist ķ fyrsta sinn hér į landi vegna breytts mataręšis

Jošskortur er ķ fyrsta sinn farinn aš męlast į Ķslandi vegna breytts mataręšis. Ingibjörg Gunnarsdóttir prófessor ķ nęringarfręši segir aš bregšast žurfi strax viš enda geti mikill jošskortur valdiš žroskaskeršingu ķ börnum. 

 

Još er nęringarefni og skortur į žvķ hefur helst įhrif į skjaldkirtilsvirkni. Helstu einkennin eru žreyta, aukin žyngd og aukin nęmni fyrir kulda, svo fįtt eitt sé nefnt. Jošskortur hefur lengi veriš vandamįl ķ nįgrannarķkjum en aldrei męlst į Ķslandi.

Ķ nżrri rannsókn Sólveigar Ašalsteinsdóttur sįst hins vegar męlanlegur skortur. „Žessi nżja rannsókn sżnir aš viš erum bara ekki meš góšan jošhag lengur. Žaš er fyrst og fremst vegna žess aš bęši neysla į mjólkurvörum hefur dregist verulega saman og eins lķka sjįum viš minni fiskneyslu,“ segir Ingibjörg.

Mataręši Ķslendinga er aš breytast mikiš į stuttum tķma en fyrir tķu įrum męldist enginn jošskortur. Ķ rannsókn Sólveigar voru konur spuršar hvort aš žęr foršušust mjólk eša fisk. „Sumar voru aš gera žaš vegna žess aš žaš er ofnęmi eša óžol til stašar og žaš er algjörlega ešlilegt og naušsynlegt aš gera žaš. En viš sjįum aš žessi hópur er lęgri heldur en hinar sem nota mjólk samkvęmt rįšleggingum žannig žaš er alveg klįrt aš žaš žarf aš gera eitthvaš fyrir žennan hóp. Žaš eru žvķ mišur ekki margar uppsprettur žannig aš mešan aš er veriš aš įkveša hvernig viš bregšumst viš žessu sem žjóš žį myndi mašur vilja męla meš bętiefnum, sérstaklega fyrir konum į barnsburšaraldri og konum sem eru óléttar aš nota 150 mķkrógrömm af joši ef žaš getur ekki notaš fisk og mjólk samkvęmt rįšleggingum,“ segir Ingibjörg.

Nįgrannarķki hafa mörg hver leyst žetta meš žvķ aš jošbęta salt og ķ Danmörku er til dęmis skylt aš jošbęta brauš. Ingibjörg segist ekki fullviss um aš žaš sé rétta leišin hér į landi. Naušsynlegt sé žó aš bregšast viš strax. Gera žurfi nżjar fęšurįšleggingar frį Landlękni og męlingar į fęšu.  

Ingibjörg segir jošskortur geti veriš mjög alvarlegur. Konur sem eru óléttar eru ķ sérstökum įhęttuhópi. „Mjög alvarlegur jošskortur kemur fram ķ verulegri žroskaskeršingu og žaš er ekki žaš sem viš erum aš horfa į hér. Viš erum aš tala um mildari jošskort en vegna žessara nišurstašna sem viš sjįum utan śr heimi aš žaš geti haft įhrif į aš barniš nįi ekki aš lęra eins hratt eša eins vel, af žvķ viš erum aš tala um žroska, og žess vegna veršum viš aš bregšast viš sem žjóš.“

Grein fengin af vef ruv.is

Almennur fróšleikur um još

Još er steinefni sem binst hormónum skjaldkirtilsins. Vķtamķn og sameindir eru settar saman śr frumeindum sem bindast hver annarri en još er frumefni, ž.e. ein frumeind. Žörfin fyrir još er afskaplega lķtil og žvķ flokkast žaš sem snefilefni og sį flokkur įsamt vķtamķnunum telst til örnęringarefna.

Još er mikilvęgt efni ķ hormónum skjaldkirtilsins (T3 og T4). Skjaldkirtillinn er ķ barkanum. Jošskortur getur valdiš stękkun skjaldkirtilsins.

Još er helst aš finna ķ fiski og skelfiski.

Of mikiš af joši getur veriš hęttulegt žungušum konum og žeim sem hafa barn į brjósti.

Hvernig nżtir lķkaminn još?

Još į, sem hluti af hormónum skjaldkirtilsins, žįtt ķ aš stżra efnaskiptum lķkamans, ž.e.a.s. lķfefnafręšilegri virkni sem myndar orku og nż efnasambönd sem višhalda frumum og vefjum lķkamans.

Hormónar eru mikilvęgir viš endurnżjun į frumum og vefjum lķkamans.

Hvaša matur inniheldur još?

Žęr matvörur sem innihalda mest af joši eru:

  • fiskur og skelfiskur
  • mjólk
  • egg
  • gręnmeti.

Fiskur śr sjó og skelfiskur er mjög jošrķkur. Još ķ mat rżrnar viš upphitun Žaš minnkar um fimmtung viš glóšarsteikingu og steikingu. Jošinnihaldiš minnkar um 60% žegar maturinn er sošinn.

Hvaš mį taka mikiš af joši?

Rįšlagšur skammtur fyrir fulloršna er um žaš bil 150 mķkróg još į dag.

Hverjum er hęttast viš jošskorti?

Góš efnaskipti eru öllum naušsynlegt en žaš skiptir mestu mįli fyrir börnin aš efnaskiptin gangi vel, žvķ žau žurfa orku og vaxtarefni fyrir lķkamlegan og andlegan žroska.

Roskiš fólk getur žurft aš bęta sér upp jošskort sem stafar af minni matarlyst og žar meš minni jošneyslu.

Hvernig lżsir jošskortur sér?

Ein afleišing jošskorts er skjaldkirtilsbólga.

Einkenni hennar eru žessi:

  • aukin žyngd
  • žreyta
  • kulvķsi.

Börn sem fį skjaldkirtilsbólgu geta oršiš žroskaheft og dvergvaxin.

Ķ mörgum löndum er joši bętt ķ boršsalt.

Hvernig er rįšin bót į jošskorti?

Einkenni jošskorts hverfa af sjįlfu sér žegar jošneysla er aukin.

En žvķ mį ekki gleyma aš žaš geta veriš ašrar įstęšur fyrir skjaldkirtilsbólgu og žvķ best aš ręša viš heimilislękninn ef grunur er um skjaldkirtilsbólgu.

Hvernig lżsir of mikiš još sér?

Of stór skammtur af joši getur hindraš hormónamyndun ķ skjaldkirtlinum.

Einkennin geta žvķ veriš žau sömu og fylgja jošskorti.

Er eitthvaš sem žarf aš varast (žungun, of stór skammtur og aukaverkanir)?

Žungašar konur og žęr sem hafa barn į brjósti verša aš sżna sérstaka ašgįt žvķ of mikiš af joši getur minnkaš virkni skjaldkirtilsins ķ barninu.

Grein af vef doktor.is 

 

 

 

 

 


Athugasemdir

Svęši

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg į Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile śtgįfa af heilsutorg.com
  • Veftré