Alkˇhˇlismi

Alkˇhˇlismi er of algent vandamßl
Alkˇhˇlismi er of algent vandamßl

Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunin notar eftirfarandi skilgreiningu um alkˇhˇlisma: äAlkˇhˇlismi er langvinn heg­unartruflun sem einkennist af endurtekinni drykkju alkˇhˇls sem ekki er Ý neinu samrŠmi vi­ venjulega neyslu Ý samfÚlaginu og ska­ar heilsufar og fÚlagslega st÷­u einstaklingsins".á

Alkˇhˇlisti drekkur svo miki­ a­ hann er hß­ur ßfengi og sřnir merki um ge­truflun og versnandi lÝkamlega heilsuô. Langvarandi ofneysla ßfengis veldur marg■Šttum og alvarlegum vandamßlum fyrir neytandann og allt umhverfi hansáAlkˇhˇl er Ý raun samheiti fyrir flokk lÝfrŠnna efna.á ═ daglegu tali er or­i­ alkˇhˇl ■ˇ oftast nota­ um etanˇl e­a vÝnanda sem er a­eins eitt ■essara efna. DŠmi um ÷nnur alkˇhˇl eru metanˇl ÷­ru nafni trÚ- e­a i­na­arspÝritus og b˙tanˇl e­a Ýsvari.

FrŠ­im÷nnum ber ekki saman um ors÷k og e­li alkˇhˇlisma en flestir a­ilar sem standa a­ me­fer­ vi­ honum sty­jast vi­ greiningarvi­mi­ handbˇkar AmerÝska ge­lŠknafÚlagsins (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition: DSM-VI) SamkvŠmt DSM-IV mß greina alkˇhˇlisma hjß einstaklingi Ý ˇe­lilegri ßfengisneyslu sem veldur honum verulegri ˇstarfhŠfni og vanlÝ­an og sem svarar jßkvŠtt ■remur e­a fleiri af eftirt÷ldum vi­mi­unaratri­um:

  1. Auki­ ■ol sem einkennist anna­ hvort af :

Ů÷rf fyrir a­ drekka verulega auki­ magn af ßfengi til a­ ver­a ÷lva­ur e­a fß fram ■au ßhrif sem ˇska­ er.

┴berandi minni ßhrifum ■egar sama ßfengismagn er nota­ hverju sinni.

  1. Frßhvarf eftir langa og mikla drykkju sem lřsir sÚr anna­ hvort me­:

Tveimur e­a fleiri eftirtalinna einkenna: Skjßlfta, svefnleysi, kvÝ­a, ˇrˇleika, ofskynjunum, krampa e­a ofstarfsemi sjßlfrß­a taugakerfisins, til dŠmis svita e­a hr÷­um hjartslŠtti.

ŮvÝ a­ ßfengi e­a rˇandi lyf eru notu­ til a­ laga e­a for­ast ßfengisfrßhvarf.

  1. Oft er drukki­ meira ßfengi e­a seti­ lengur a­ drykkju en Štla­ var Ý fyrstu.
  2. Vi­varandi l÷ngun e­a misheppna­ar tilraunir til a­ draga ˙r e­a hŠtta neyslu ßfengis.
  3. Miklum tÝma er eytt Ý a­ ver­a sÚr ˙t um ßfengi, nota ßfengi e­a jafna sig eftir ßfengisneyslu.
  4. Fj÷lskylda e­a vinna er vanrŠkt vegna ßfengisdrykkju e­a hŠtt er vi­ e­a dregi­ ˙r řmsum heilbrig­um venjum e­a tˇmstundum.
  5. ┴fengisneyslu er haldi­ ßfram ■ˇ a­ vi­komandi geri sÚr grein fyrir a­ h˙n veldur vi­varandi e­a endurteknum lÝkamlegum e­a andlegum veikindum.

NŠgilegt er a­ til sta­ar sÚu ■rj˙ af ■essum vi­mi­unaratri­um og alkˇhˇlismi getur ■ß veri­ me­ e­a ßn lÝkamlegrar vanabindingar. LÝkamleg vanabinding er greind ■egar til sta­ar eru vi­mi­unaratri­i 1 e­a 2 e­a ■au bŠ­i. Greint er ß milli ofneyslu ßfengis og alkˇhˇlisma.

Fˇlk sem er ekki alkˇhˇlistar skilja ekki alltaf hversvegna alkˇhˇlisti getur ekki ônota­ smß viljastyrkö til a­ hŠtta a­ drekka.á En, alkˇhˇlismi hefur Ý litlu a­ gera me­ viljastyrk.á Alkˇhˇlistar eru Ý greipum sterkrar ôÝl÷ngunarö e­a stjˇrnlausri ■÷rf fyrir alkˇhˇl sem er sterkari en geta ■eirra til a­ hŠtta a­ drekka.áMargir fur­u sig ß ■vÝ af hverju sumir einstaklingar geta nota­ alkˇhˇl ßn vandrŠ­a en a­rir ekki. Ein mikilvŠg ßstŠ­a er erf­afrŠ­ileg.á VÝsindamenn hafa uppg÷tva­ a­ ef ■˙ ßtt alkˇhˇlÝskan Šttingja eru meiri lÝkur ß,á a­ ef ■˙ ßkve­ur a­ drekka ■ß ■rˇir ■˙ alkˇhˇlisma.á Erf­a■ßtturinn er ■ˇ ekki allur sannleikurinn.

═ dag tr˙a vÝsindamenn a­ ßkve­nir ■Šttir Ý umhverfi fˇlks hafi ßhrif ß ■a­ hvort einstaklingur Ý erf­afrŠ­ilegum ßhŠttuhˇpi muni einhvern tÝmann ■rˇa sj˙kdˇminn.áá ┴hŠtta einstaklings fyrir ■rˇun alkˇhˇlisma getur aukist a­ teknu tilliti til umhverfisins, me­tali­ hvar og hvernig hann e­a h˙n lifir.á Einnig eftir fj÷lskyldu, vini, og menningu,á ■rřstingi jafningja og jafnvel eftir hversu au­velt a­gengi er a­ alkˇhˇli.┴ sÝ­asta ßratug hafa framfarir Ý taugalÝfe­lisfrŠ­i og aukin ■ekking ß starfsemi heilans smßm saman dregi­ ˙r ßgreiningi heilbrig­isstarfsmanna um e­li ßfengis- og vÝmuefnafÝknar.

Fordˇmar fyrirfinnast ■rßtt fyrir aukna ■ekkingu ß mßlefninu og hafa l÷ngum veri­ ßberandi ■egar alkˇhˇlismi er til umrŠ­u. Ůolmyndun gagnvart alkˇhˇli er mj÷g mikil. Ůeir sem drekka oft og miki­ ver­a fyrir mun minni ßhrifum en ■eir sem drekka sjaldan. Tali­ er a­ ■etta ■ol stafi af breytingum ß frumuhimnum sem umlykja heilafrumurnar og breytingum ß vi­br÷g­um vi­ bo­efnum.á Vegna ■essara breytinga myndast ekki bara ßfengis■ol heldur getur lÝkaminn a­lagast alkˇhˇlinu og or­i­ hß­ur ■vÝ ■ar sem heilinn getur ekki unni­ e­lilega nema a­ hafa ßfengi.á Ůess vegna koma fram frßhvarfseinkenni ef neyslu er skyndilega hŠtt.

Algengasta frßhvarfseinkenni­ er ofur÷rvun sem einkennist af skjßlfta, kvÝ­a, pirringi, svefnleysi, ˙tvÝkku­um sjß÷ldrum, svitnun og hr÷­um hjartslŠtti.

Alvarlegri frßhvarfseinkenni eru krampar, ofskynjanir e­a titurvilla (Delerium tremens).áá

Alkˇhˇl verkar slŠvandi ß taugakerfi­ og hŠgir ß og truflar starfsemi heila.á Ekki eru ■ˇ allir hlutar heilans jafnnŠmir fyrir ßhrifum ■ess. Litlir alkˇhˇlskammtar duga til a­ slŠva ■ann heilahluta sem stjˇrnar h÷mlum. Ůess vegna losnar um h÷mlur og gerir ■essi eiginleiki ■a­ a­ verkum a­ sumir ßlÝta alkˇhˇl vera ÷rvandi efni.

Eftir ■vÝ sem meira er innbyrt af ßfengi slŠvast fleiri heilast÷­var og ■ar ß me­al ■Šr sem stjˇrna grundvallar lÝkamsstarfsemi.

Eftir neyslu mj÷g stˇrra skammta ver­ur ÷ndunarst÷­in fyrir ßhrifum og hŠtta er ß ÷ndunarst÷­vun og ■ar me­ dau­a.

Notkun alkˇhˇls veldur bŠ­i andlegum og lÝkamlegum breytingum hjß ■eim sem ■ess neyta. Hversu mikil ßhrifin ver­a fer til dŠmis eftir magni ■ess sem er innbyrt, stŠr­ og ■yngd einstaklingsins, hvort drukki­ er ß fastandi maga e­a ekki, hvort vi­komandi er vanur ßfengisneyslu og sÝ­ast en ekki sÝst geta erf­ir haft sitt a­ segja um hversu mikil ßhrif ßfengi hefur. Ef einstaklingur drekkur sjaldan, Ý hˇfi og nŠrist vel eru litlar lÝkur ß a­ lÝkaminn beri ska­a af. Ef hins vegar er drukki­ miki­ og reglubundi­ fer lÝkaminn smßm saman a­ gefa sig.

St÷­ug ofdrykkja getur valdi­ verulegum skemmdum ß taugakerfinu og ■ß sÚrstaklega heila. Ůa­ getur lřst sÚr Ý breytingum ß tilfinningavi­br÷g­um einstaklingsins, persˇnuleika hans og vi­horfum, hŠfileikinn til a­ lŠra nřja hluti getur minnka­ og minni hraka­.á

┴fengi hefur ekki einungis ßhrif ß heilann heldur nßnast alla lÝkamshluta.
┴fengis og vÝmuefnaneysla er ßn efa eitt stŠrsta heilbrig­isvandamßl okkar ═slendinga og sřnir samantekt Hagstofunnar a­ dau­sf÷ll vegna neyslu megi ߊtla r˙mlega einn einstaklingur Ý hverri viku sem lŠtur lifi­ af v÷ldum beinnar e­a ˇbeinnar neyslu.á Anna­ sem er ekki sÝ­ur alvarlegt er a­ samkvŠmt bandarÝskum t÷lum ■ß er um 18% bandarÝkjamanna 12 ßra og eldri sem drekka ˇhˇflega og vi­ mß bŠta a­ a­rar t÷lur segja a­ Ý kring um hvern alkˇhˇlista sÚu a­ me­altali 4 a­standendur sem ska­ast a­ einhverju leiti af fÝklinum.áá

Aflei­ingarnar eru vÝ­tŠkar, ekki bara ß fÝkilinn sjßlfan heldur ß fj÷lskyldu, vinin, Šttingja og alla ■ß sem alkˇhˇlistinn ß Ý nßum tengslum vi­ me­an hann er virkur.

Heimildir: lausnin.isá

á

á


Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ