Vitundarvakning um D-vítamín á norđurslóđum

Skortur á D-vítamíni (D3) er lýđheilsuvandamál og er taliđ hafa heilsufarsleg áhrif á einn milljarđ jarđarbúa. Orsökina má m.a. rekja til lífstíls fólks.

Flestir mćta D-vítamínţörf í gegnum sólarljós (UVB) en takmarkandi áhrifavaldar eru m.a. ; breiddargráđa, árstíđ, tími dags, skýjahula, mengun, húđgerđ, aldur og sólarvarnir.

Á ţeim tíma sem tekur húđina ađ verđa bleik (10-30 mín) getur líkaminn framleitt 10 til 25.000 einingar. Ţađ er góđ ţumalfingursregla, ef skuggi ţinn er lengri en ţú, er UVB geisli sólarinnar ekki lengur til stađar. Til samanburđar er ráđlagđur dagskammtur D3 (RDS) á bilinu 400-800 einingar. Mikilvćgt er ađ fólk sýni ábyrga sólariđkun. D-vítamín finnst helst í feitu sjávarfangi, fiskiolíu, eggjum og lifur auk D-vítamínbćttra vara. Ef viđ fyllum matarkörfu af hollum og nćringarríkum matvörum eru engar líkur á ađ innihaldiđ uppfylli ţörf líkamans.

Ábyrgđ ţeirra er völdin hafa

Eldri kynslóđir búa ađ ţví ađ hafa fengiđ ţá ţekkingu og venjur sem ţurfti til ađ skilja mikilvćgi lýsisinntöku. Börnum var gefiđ lýsi í skólanum hér áđur fyrr. Foreldrar okkar eiga slíkar minningar, sem bjuggu til ţekkingu og venjur. Ţađ er engin tilviljun ađ markađsherferđ lýsis í dag undirstrikar ađ lýsi sé leynivopn ţjóđarinnar. Í raun er ţađ D-vítamíniđ í lýsi sem er leynivopn ţjóđarinnar. Í dag er ábyrgđ foreldra ađ tryggja börnum sínum D-vítamíngjafa, foreldrar sem búa ekki ađ ţeirri ţekkingu sem fyrri kynslóđir höfđu. Ţađ er sértakt áhyggjuefni ađ leik- og grunnskólar landsins búa viđ ţađ kröpp kjör ađ ţađ ţyki sparnađur ađ draga saman innkaup af lýsi eđa öđrum D-vítamíngjafa.

D-vítamínbúskapur

Rannsókn á D-vítamínbúskap Íslendinga fór síđast fram áriđ 2004, niđurstöđur voru ađ helmingur ţátttakenda mćldust međ D-vítamínforđa undir ćskilegu kjörgildi. Rannsóknir manneldisráđs hafa sýnt ađ fiskneysla hefur dregist saman um ţriđjung og ađ inntaka lýsis sem D-vítamíngjafa er verulega ábótavant í aldurshópum 18-80 ára. Ţrátt fyrir ađ ćtla mćtti ađ vandinn vćri meiri á norđlćgum slóđum ţá hefur breyttur lífstíll fólks um allan heim tengt inniveru, aukinni mengun og notkun sólarvarna aukiđ D-vítamínskort um allan heim. Í samtölum viđ fólk heyri ég ađ fólk er ringlađ yfir inntökumagni, formi og misvísandi skilabođ frá ólíkum ađilum. Vísindamenn og lćknasamfélagiđ er sammála um ađ kjörgildi í blóđi eigi ađ vera á bilinu 50-150 nmól/L. Embćtti landlćknis gefur út leiđbeiningar um ráđlagđa dagskammta (RDS) D-vítamíns á bilinu 400-800 einingar, sem eiga viđ um ţorra heilbrigđs fólks. Ég hef veriđ hugsi yfir ýmsum vanda sem Íslendingar glíma viđ í heilbrigđismálum og velti stundum fyrir mér hvort fólk sé ađ glíma viđ ógreindan D-vítamínskort og einkenni leiđi ekki strax til réttrar greiningar. Stundum sé gengiđ ađ ţví vísu ađ fólk hafi ţá ţekkingu sem til ţarf til ađ byggja upp D-vítamínbúskap sinn. Ef börn eđa fullorđnir mćlast í D-vítamínskorti eiga ráđlagđir dagskammtar einfaldlega ekki viđ. Ţess vegna er ég hugsi yfir ţví ađ heyra af fólki hefur veriđ neitađ um blóđrannsókn á D-vítamínbúskap sínum og vísađ frá međ ráđleggingu um ađ taka D-vítamín án ţess ađ gera ţví kleift ađ fá vitneskju um stöđu á kjörgildi og geti ţví gripiđ til viđeigandi ráđstafana til ađ byggja hann upp og viđhalda (m.v. efri mörk RDS) í skamman tíma á međan ađ kjörgildi er náđ. Ţá er hćtt viđ ađ fólk taki meira mark á frćđslu frá markađsöflum sem hafa hagsmuni af sölu fćđubótarefna. Ég gef fjölskyldu minni D-vítamíndropa GMP merkta (gćđastimpill framleiđslu) auk fiskiolíu; Ţorskalýsi, Krill olíu eđa frá Dropa á Bolungarvík.

Nýjar uppgötvanir um hlutverk

Beinvirkni sjúkdómar eru ađeins toppurinn á ísjakanum yfir afleiđingar D-vítamínskorts. Á síđustu árum hafa nýjar uppgötvanir leitt í ljós viđtaka međ fjölbreytt hlutverk í vefjum og frumum líkamans sem eru undirstađa sterks ónćmiskerfis, beinheilsu og góđrar heilsu almennt. Ţessar uppgötvanir eru óplćgđur akur vísindamanna og eiga eftir í framtíđinni ađ hjálpa okkur viđ ađ skilja enn betur mikilvćgi D-vítamíns í líkamanum.


Stiklađ á stóru um á niđurstöđum eigin rannsókna um D-vítamín, ţekkingu og hegđun

Ţátttakendur í rannsókninni tengd MSc lokaverkefni í markađsfrćđum, voru 451 talsins, kennarar í grunn- og menntaskólum. Meginniđurstađa var ađ vitundarvakningar er ţörf á mikilvćgi inntöku D-vítamíngjafa auk frćđslu á tengdum áhrifavöldum. Flestir búa yfir ţeirri ţekkingu . . . LESA MEIRA 

 

 

 


Athugasemdir

Svćđi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg á Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile útgáfa af heilsutorg.com
  • Veftré