Ţátttakendur óskast í vísindarannsókn um astmasjúkdóm. Viđtal viđ Mörtu og Monique sem standa ađ ţessari vísindarannsókn

Marta og Monique
Marta og Monique

Segiđ mér frá ţessu verkefni sem ţiđ eruđ ađ vinna ađ?

Monique hefur starfađ lengi sem sjúkraţjálfari og ţar á međal unniđ međ astmasjúklinga.  Auk ţess ţjáđist hún sjálf af astma. 

Ţannig vaknađi sérstakur áhugi hennar á ţjálfunarmeđferđ astmasjúklinga og ţví fannst henni upplagt ađ taka slíka rannsókn sem hluta af meistaranámi sínu í Lýđheilsuvísindum viđ Háskóla Íslands. 

Marta er búin ađ vinna lengi viđ endurhćfingu lungnasjúklinga og mat og mćlingar á ţeim.  Hún er nú lektor viđ Háskóla Íslands og var ţví kjörinn í hlutverkiđ sem leiđbeinandi Monique. 

Saman mćla ţćr ţátttakendur og hafa góđfúslega fengiđ leyfi til ađ nota tćkjabúnađ Hjarta- og lungnarannsóknastofunnar á Reykjalundi.  Monique sér svo um međferđina.

En hvers vegna vísindarannsókn um astmasjúkdóminn?

Tíđni astma fer vaxandi í hinum vestrćna heimi samkvćmt upplýsingum Alţjóđa heilbrigđisstofnunarinnar (WHO). 

Astma einkenni geta veriđ mjög breytileg og oft á sjúklingurinn erfitt međ ađ ná tökum á sjúkdómnum og einkennum hans ţrátt fyrir lyfjameđferđ.  Truflun á öndunarstjórn hefur veriđ tengd astma, einkum falin oföndun (hyperventilation) sem talin er leiđa til  berkjusamdráttar.  Ţví hefur sjónum veriđ beint ađ öndunarţjálfun til ađ ná betri tökum á sjúkdómnum og einkennum1,2

Ţar á međal er svonefnd Buteyko öndunarmeđferđ, sem er viđurkennd međferđ3 og beinist ađ ţví ađ minnka hvíldaröndun og hafa ţannig áhrif á astmaeinkennin. Rannsóknir hafa sýnt ađ ţessi öndunarmeđferđ minnkar ţörf fyrir astmalyf og eykur lífsgćđi sjúklinganna4,5

Hvađ eru ţiđ ađ vonast til ađ fá marga til ađ taka ţátt?

Viđ ćtlum ađ halda áfram međ rannsóknina ţar til 25 sjúklingar hafa lokiđ samanburđartíma og međferđ og 25 heilbrigđir einstaklingar (viđmiđunarhópur) hafa lokiđ samanburđartíma.  Okkur vantar ennţá fimm sjúklinga og 15 heilbrigđa einstaklinga til ađ taka ţátt í rannsókninni.

Viđmiđunarhópurinn ţarf ađ passa viđ sjúklingahópinn.  Viđ ţurfum ţví ađ velja inn viđmiđ á móti hverjum sjúklingi ţannig ađ hann sé af sama kyni, svipuđum aldri og holdafari. 

Getur hver sem er tekiđ ţátt, ţá er ég ađ meina aldur og ţannig?

Inntökuskilyrđi fyrir astmasjúklinga í rannsóknina er ađ ţeir séu 18 ára eđa eldri, međ astmagreiningu, hafi notađ stuttverkandi berkjuvíkkandi lyf eins og Ventolín ađ minnsta kosti í einu sinni í viku undanfarna mánuđi og séu viljugir til ađ taka ţátt í öndunarmeđferđ.

Inntökuskilyrđi fyrir heilbrigđa ţátttakendur er ađ ţeir séu 18 ára eđa eldri, ekki međ astma greiningu og noti ekki heilsutengd lyf. 

Í viđmiđunarhópinn vantar okkur núna helst konur á aldursbilinu 45-65 ára, međ líkamsţyngdarstuđul á bilinu 22 – 35 m/kg2  (reiknivél til ađ reikna líkamsţyngdarstuđul, BMI, er ađ t.d. finna á http://www.vinnuvernd.is/bmi.php )

Hvađ mun ţessi rannsók taka langan tíma?

Fyrir astmasjúkling tekur ţátttakan eitt ár.  Fyrst er mćling á öndun og astmaeinkennum.  Síđan tekur viđ 6 mánađa tímabil ţar sem sjúklingur fyllir út dagbók (samanburđartímabil) og svarar nokkrum sinnum spurningarlista um astmaeinkenni.  Eftir ţann tíma er mćling endurtekin og međferđin hefst. 

Međferđin fer fram í 5-8 manna hópi, 2 klukkustundir í senn  í 5 skipti á tveggja og hálfs vikna tímabili og er framkvćmd af Monique sjúkraţjálfara sem er alţjóđlega viđurkenndur Buteykoţjálfari.  Eftir ađ međferđ lýkur er 6 mánađa eftirfylgd og ađ henni lokinni er lokamćling gerđ. 

Ţátttaka heilbrigđra er einfaldari.  Hún felst í tveimur mćlingum á öndun međ 6 mánađa millibili.   Viđ gerum okkur von um ađ gagnasöfnun ljúki eftir eitt og hálft ár, ef vel gengur ađ fylla sjúklingahópinn.

Er greitt fyrir ţátttöku?

Ţađ er ekki greitt fyrir ţátttöku í rannsókninni.

Hins vegar getur ávinningur af ţátttöku veriđ verulegur fyrir sjúklinga ef vel gengur.  Markmiđiđ međ ţjálfuninni er ađ bćta öndunarstjórn, minnka lyfjanotkun og einkenni af astmanum.   Ţjálfunin er veitt endurgjaldslaust.

Ávinningur fyrir heilbrigđa eintaklinga er blásturspróf sem ţeir fá án endurgjalds auk ţess ađ leggja verkefni liđ sem vonandi á eftir ađ gagnast astmasjúklingum á Íslandi og víđar í framtíđinni.

HÉR má lesa um ţessa rannsókn.

Heimildir:

1.         Burgess J, Ekanayake B, Lowe A, Dunt D, Thien F, Dharmage SC. Systematic review of the effectiveness of breathing retraining in asthma management. Expert Rev Respir Med 2011;5:789-807.

2.         Holloway E, Ram FS. Breathing exercises for asthma. Cochrane Database Syst Rev 2004:CD001277.

3.         The British Thoracic Society Scottish Intercollegiate Guidelines Network. available at : http://www.sign.ac.uk/pdf/qrg101.pdf

4.         Cowie RL, Conley DP, Underwood MF, Reader PG. "A randomised controlled trial of the Buteyko technique as an adjunct to conventional management of asthma". Respir Med 2008;102:p.726-32.

5.         McHugh P, Aitcheson F, Duncan B, Houghton F. Buteyko Breathing Technique for asthma: an effective intervention. N Z Med J 2003;116:U710.

Marta Guđjónsdóttir og Monique van Oosten.

Ao.is

 


Athugasemdir

Svćđi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg á Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile útgáfa af heilsutorg.com
  • Veftré