Byrja fugum enda - a er til einskis a skipta yfir hrsykur ef kkuti er vandamli

Trufflekaka
Trufflekaka

Byrja fugum enda - a er til einskis a skipta yfir hrsykur ef kkuti er vandamli

slendingar eru ginnkeyptir fyrir tfralausnum. Vi teljum okkur jafnvel tr um a a hafi eitthva a segja a skipta t hvtum sykri fyrir hrsykur ea agave mean a er ofskmmtun vibttum sykri sem er hi raunverulega vandaml. a er nausynlegt a horfa stru myndina til dmis ofneyslu sykrara drykkja, slgtis og bakkelsis ur en hafist er handa vi a fnpssa matari.

a sem skiptir hfumli er agta hfs vineyslu bakkelsinu og njta frra munnbita stastrri skammta, en ekki hvort uppskriftin innihaldi hrsykur, agave ea hvtan sykur.

Sykurinn

g a nota agave, hrsykur ea hvtan sykur? Svo lengi sem neysla vibttum sykri (hvort sem um er a ra agave, hrsykur, hvtan sykur ea vibttan vaxtasykur) er hfleg tti vali ekki a skipta hfumli. rtt fyrir a hrsykur gefi rlti magn af stein-og snefilefnum rttltir a ekki hflega notkun og hann tti almennt ekki a nota sem uppsprettu nringarefna. essi umra hefur meal annars komi upp hpi kvenna sem hafa baka miki gegnum tina (og stundum neytt afrakstursins hfi). Vi kvrun a sna sr a hollara fuvali er hvtum sykri skipt t fyrir hrsykur uppskriftum eirri tr um a a muni hafa mikil hrif nringargildiog hollustu. a sem skiptir hfumli er agta hfs vi neyslu bakkelsinu og njta frra munnbita sta strri skammta, en ekki hvort uppskriftin innihaldi hrsykur, agave ea hvtan sykur.

Fitan

Hvernig olu g a nota, lfuolu, hrfrjaolu, slblmaolu....? Fyrsta og mikilvgasta skrefi og a sem vi hfumhva flugastan vsindalegan grunn fyrir a geti dregi r lkum hjarta- og asjkdmum, er a auka hlut mjkrar fitu (ein- og fjlmettara fitusra) kostna harrar fitu (mettara- og transfitusra) fi. Athugi a ekki er mlt me v a minnka hlut harrar fitu me v aauka neyslu sykri ea fnunnum kolvetnum. egar v skrefi er n a bi er a auka hlut mjkrar fitu (olu) kostna harrar fitu er mjg erfitt a sna fram a neysla einni geraf olu geti haft jkvari hrif heilsufar en nnur. Olur hafa sn srkenni, sumar eru rkar af einmettuum fitusrum, arar omega-6 fitusrum ea omega-3 fitusrum og sumar kunna a innihalda mis andoxunarefni. Fyrir liggja sundir rannskna heilsufarslegum hrifum mismunandi olutegunda og ruggasta leiin til a njta ess besta sem hver tegund hefur a bja er fjlbreytni. Hlutfall omega-3/omega-6 fi er tali mikilvgt og ein meginsta ess a hvatt er til notkunar olum me htt hlutfall omega-3 fitusra. Hins vegar er rtt a taka fram a hlutfall omega-3/omega-6 er hagstara fi slendinga heldur en fi margra ngrannaja vegna almennrar fiskneyslu slendinga og notkunar lsi, en bi fiskur og lsi eru gar uppsprettur omega-3 fitusra.

Tkifri til a bta fuvali

Niurstur nlegrar knnunar matari slendinga sna a mis tkifri eru til abta fuval. Eitt strsta tkifri slendinga tengist vali kornmeti, ar sem bi skortir fjlbreytileika og grfleika. Httum a velta v fyrir okkur hvort brauin innihaldi eitt eatv grmm af hvtum sykri 100 grmmum af braui og kkjum frekar a hvort brauis baka r heilu korni. a a brau s auglst sykurlaust er varla mlikvari hollustu ar sem slenskum markai eru mjg f st brau og einnig er lklegt a eitt ea tv grmm til og fr hafi afgerandi hrif heilsufar. Vibttur sykur fi slendinga kemur a langmestum hluta r sykruum gos- og svaladrykkjum, slgti, s, kexi og kkum, samtals um 80%. ess m geta a einungis 6% af vibttum sykri funni kemur r mjlkurvrum. rtt fyrir a g muni seint mla me sykrari mjlkurvru sta hreinna afura er mikilvgt a flk geri sr grein fyrir stru myndinni.

Ekki er mlt mev a minnka hlut harrar fitu me v a auka neyslu sykri ea fnunnum kolvetnum.

Hva get g gert til a minnka hlut vibtts sykurs mnu fi? Ef neysla gosi, svaladrykkjum, slgti, s, kexi og kkum hefur egar veri skorin niur er lklegt a einn skammtur af sykrari mjlkurvru til ea fr hafi rslitahrif me tilliti til heilsufars. Fyrsta skref tt a hollu matari tti a vera a tileinka sr grunnatriin sem sett hafa veri fram formi futengdra rlegginga; fimm skammta af vxtum og grnmeti dag, fisk a.m.k. tvisvar viku, tvo skammta af lti sykruum og fitulitlum mjlkurvrum daglega, velja heilkorn, nota olur sta harrar fitu, takmarka neyslu saltrkum matvlum, nota lsi ea annan D-vtamngjafa og vatn til drykkjar. Um lei er skilegt atakmarka neyslu gosdrykkjum og rum stindum sem og fhflega neyslu fnunnum kornvrum og unnum kjtvrum.

Meira af essu minna af hinu?

Vi urfum a hugsa upp ntt hvernig skilaboum um nringu og heilsu er komi framfri. Ori takmarka sem oft er notaegar fjalla er um hara fitu og vibttan sykur virist flk oft tlka sem sleppa. Or bor vi minnka, auka , meira og minna geta lka veri snin. Meira ea minna en hva?

Ef textinn sem hr hefur veri skrifaur er skoaur vel geri g mig seka um anota essi or treka af gmlum vana. Vandinn er s egar gefnar eru rleggingar til fjldans a leiin a markmiinu er mislng og misjafnt hvort og hversu miki skilegt er a minnka, auka ea takmarka. Eins er mikilvgt a tta sig v a matari slendinga er a mrgu leyti frbrugimatari annarra ja og eim tilfellum getur veri mjg villandi a tlka heilsufarsleg hrif nringarefna me slkum orum n ess amagntlur fylgi me.

Httum a velta v fyrir okkur hvort brauin innihaldi eitt ea tv grmm af hvtum sykri 100 grmmum af braui og kkjum frekar a hvort brauis baka r heilu korni.

Prteini

Gott dmi um villandi skilabo um mikilvgi nringarefna er prteini sem n gengur yfir sland. a er vissulega rtt a rttamenn og arir sem stunda erfia lkamsjlfun urfameira prtein en eir sem fa minna. Einseru kvenar vsbendingar um a auki hlutfall prteina fi gti nst vel vi yngdarstjrnun. Ef byrjunarreiturinn er hins vegar slenskt matari etta sjaldan vi. sturnar eru r a mealprteinneyslaslendinga jafnast vi a magn sem rttamnnum er rlagt a neyta.Nring er mikilvg. g hvet alla til a kynna sr rleggingar um fuval og byrja v atileinka sr okkalega gott matari. En hvaer okkalegt? okkalegt mnum huga er vntanlega mjg hollt hugum eirra sem eiga lengra land me a fylgja rlegginum um fuval, en frekar hollt huga eirra sem fylgja rleggingunum einu og llu og eru afnpssa. g segi stundum vi skjlstinga a g s ekki til viru um fnpss fyrr en grunninum er n. Hva varar heilsuna er ljst hverju fnpssi skilar aukalega, mean vinningur ess a fra matarinr rleggingum er umdeilanlegur. a er fyrir llu a byrja byrjuninni en ekki fugum enda.

, prfessor nringarfri
Grein af www.sibs.is


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr