Ůa­ lyktar ei vel, brag­ast illa en samt........

Ekki sleppa ˇmega-3
Ekki sleppa ˇmega-3

┴ nßmsßrum mÝnum Ý Auburn hßskˇlanum Ý BandarÝkjunum, naut Úg ■eirra forrÚttinda a­ vinna me­ dr. Margaret Craig-Schmidt, prˇfessor sem hefur mikinn ßhuga ß ˇmega-3 fitusřrum, einkum docosahexaenoicsřru (DHA). ┴ ■essum tÝma ßtta­i Úg mig ß ■eim heilsueflandi ßhrifum sem nŠgjanleg, en ■ˇ hˇfleg, neysla ß ˇmega- 3 fitusřrum getur haft. Einnig kynntist Úg ■vÝ hvernig hlutf÷llin ß milli ˇmega-6 og ˇmega-3 fitusřra var, og eru enn, miki­ ßhyggjuefni flestra vestrŠnna ■jˇ­a.

╔g Štla ekki a­ fara Ý ÷ll smßatri­in um ■essar heillandi fitusřrur Ý ■essum pistli. Aftur ß mˇti langar mig til a­ segja ■Úr hverjar eru rÝkustu uppsprettur ˇmega-3 fitusřranna og einnig hvers vegna ■Šr eru svona mikilvŠgar fyrir heilsu okkar, hvort sem vi­ erum ß fullu Ý Ý■rˇttum e­a ekki.

Ekki dŠla Ý ■ig bˇlguey­andi verkjalyfjum
═ starfi mÝnu sem nŠringarfrŠ­ingur ■ß hef Úg hitt fj÷ldann allan af fˇlki. Ůetta hafa veri­ einstaklingar allt frß ■vÝ a­ eiga Ý verulegum vandrŠ­um me­ heilsuna og holdafari­ og yfir Ý venjulegt fˇlk sem stundar Ý■rˇttir eins og ■vÝ sÚ greitt fyrir ■a­. SÝ­astli­in ßr hef Úg Ý auknum mŠli noti­ ■eirra forrÚttinda a­ hjßlpa okkar allra fremsta Ý■rˇttafˇlki.

Eitt af ■vÝ sem er mj÷g algengt ß me­al Ý■rˇttamanna eru verkir Ý li­um m.a. vegna lÝkamlegs ßlags. Auk ■ess eru Ý■rˇttamenn flestir hverjir mj÷g hrŠddir vi­ matarŠ­i ■ar sem nŠgjanlega miki­ magn af fitu er til sta­ar, en fita getur a­sto­a­ var­andi heilbrig­ li­amˇt, og ■ß sÚrstaklega ef fitan er samansett ˙r l÷ngum fitusřrum eins og ˇmega-3 fitusřrum. Eitt af ■vÝ fyrsta sem Úg geri me­ afreksÝ■rˇttafˇlki er a­ bŠta ˇmega-3 uppsprettum Ý matarŠ­i­. En til hvers?

J˙, ˇmega-3 fitusřrur er taldar gegna mikilvŠgu hlutverki vi­ a­ draga ˙r bˇlgum Ý lÝkamanum, hvort sem ■a­ er Ý Š­um, li­um e­a annars sta­ar. Margir vÝsindamenn hafa rannsaka­ mßtt ˇmega-3 fitusřra. Einn ■eirra sem hefur sko­a­ heilsueflandi ßhrif ■essara efna er dr. Joseph Maroon, taugaskur­lŠknir vi­ hßskˇlann Ý Pittsburgh en Joseph ■essi hefur teki­ ■ßtt Ý Jßrnkalli nokkrum sinnum (e. Ironman). ═ einni rannsˇkn hans, neyttu 250 ■ßtttakendur 1.200 mg af DHA og EPA (samsvarandi vi­ rÚtt um 2 tsk. af ■orskalřsi), en ■etta eru ■Šr tvŠr ˇmega-3 tegundir sem vir­ast hva­ ßhrifarÝkastar vi­ bˇlgustjˇrnun t.d. Ý li­amˇtum. A­ loknum einum mßnu­i h÷f­u 59% af ■eim sem neytt h÷f­u ˇmega-3 fŠ­ubˇtarefna ekki lengur ■÷rf fyrir ßframhaldandi notkun ß bˇlguey­andi verkjalyfjum (e. non-steroidal anti-inflammatory drug; NSAID).

Eitt af ■vÝ sem dr. Maroon tˇk skřrt fram er a­ lÝkamar okkar eru alltaf a­ framlei­a bˇlguvaldandi efnasamb÷nd, m.a. vegna ßlags og ßreitis og ■ßttt÷ku okkar Ý lÝkamlegu erfi­i eins og lÝkamsrŠkt. Sta­reyndin, a­ ˇmega-3 getur minnka­ sßrsauka, t.d. Ý li­amˇtum vegna vegna fyrrnefnds lÝkamlegs ßreitis, er afar mikilvŠg fyrir almenning og ■ß sem taka ■ßtt Ý Ý■rˇttum sem reyna verulega ß.

En ■a­ er fleiraůů.■essi efni stu­la einnig a­ heilbrig­u hjarta- og Š­akerfi.
Bestu r÷kin fyrir neyslu ß ˇmega-3 fitusřrum koma frß ni­urst÷­um rannsˇkna ■ar sem ßhrif ß hjarta- og Š­akerfi hafa veri­ sko­u­. Flestir vÝsindamenn eru sammßla um a­ nŠgjanleg en ■ˇ hˇfleg neysla ß ˇmega-3 fitusřrum geti a­sto­a­ vi­ a­ vi­halda heilbrig­u magni ■rÝglřserÝ­a en ■au eru hva­ besta vÝsbendingin um heilbrig­i hjarta- og Š­akerfis. Einnig geta ˇmega-3 fitusřrur stu­la­ a­ heilbrig­um blˇ­■rřstingi en of hßr blˇ­■rřstingur er hva­ stŠrsti ßhŠttu■ßtturinn fyrir ßf÷ll Ý hjarta- og Š­akerfi.

Og ■a­ er enn fleira
Neysla ß ˇmega-3 fitusřrum getur m÷gulega

  • LŠkka­ dßnartÝ­ni vegna krabbameins Ý bl÷­ruhßlskirtli
  • Gegnt hlutverki Ý me­fer­ barna me­ ADHD
  • Auki­ skilvirkni Ý me­fer­ fyrir b÷rn me­ einhverfu
  • Fresta­ elligl÷pum hjß ÷ldru­um k÷rlum
  • Og margt fleira

Hva­an fßum vi­ ■essi efni?
Bestu uppsprettur ˇmega-3 fitusřra:

  • Fiskur , sÚrstaklega feitur fiskur (dekkra kj÷t) eins og lax, silungur, makrÝll, sÝld og t˙nfiskur. Sem betur fer er neysla ß fiski a­ aukast Ý m÷rgum vestrŠnum l÷ndum a­allega vegna aukins ßhuga ß sushineyslu. Hins vegar er mikilvŠgt a­ sushi innihaldi ofangreindar tegundir af fiski svo vi­ njˇtum ßvinningsins af ˇmega-3 fitusřrum. Sashimi og Nigiri tegundir af sushi eru oftast nŠr besti kosturinn og innihalda oftast hva­ mest af fiski.
  • Aths. ľ ef um er a­ rŠ­a eldisfisk er mikilvŠgt a­ fˇ­ur fisksins innihaldi uppsprettur ˇmega-3 fitusřra. Ef fˇ­ri­ er ßn ˇmega-3 fitusřra mun fiskur ˙r fiskeldi ekki innihalda ˇmega-3 fitusřrur.
  • FrŠ, eins og chiafrŠ og h÷rfrŠ. Ůess ber ■ˇ a­ geta a­ ■essar uppsprettur ˇmega-3 eru ekki eins gˇ­ar og uppsprettur sem rekja mß til fisks. Ůa­ stafar af ■vÝ a­ lÝkaminn ■arf a­ breyta fitusřrunum sem finna mß Ý frŠjunum (alpha-linolenic acid; ala) yfir Ý enn■ß lengri ˇmega-3 fitusřrur, ■Šr sem hafa ■essu heilsubŠtandi ßhrif. Ůessar breytingar ganga ekkert sÚrstaklega vel fyrir sig Ý lÝkamanum og ■vÝ eru uppsprettur ˇmega-3 fitusřra ˙r pl÷nturÝkinu ekki eins gˇ­ar og ■Šr sem upprunar eru ˙r sjˇnum.
  • FŠ­ubˇtarefni sem innihalda ˇmega-3 fitusřrur eru fyrir flesta einn ■Šgilegasti mßtinn til a­ nß Ý magn af ˇmega-3 sem getur haft heilsueflandi ßhrif. Ekki misskilja mig, best er a­ fß ˇmega-3 fitusřrurnar ˙r hef­bundnum mat, enda margt anna­ gott sem kemur ■ß oftast me­. ═ vestrŠnu matarŠ­i getur ■ˇ veri­ ansi erfitt a­ nß Ý gˇ­ar uppsprettur ˇmega-3 ˙r matvŠlum sem eru Ý bo­i.

ŮvÝ getur veri­ nau­synlegt a­ kaupa fŠ­ubˇtarefni frß ÷ruggum byrgja. Vi­ ═slendingar h÷fum Ý gegnum tÝ­ina haft a­gang a­ frßbŠrri uppsprettu ˇmega-3 fitusřra. Lřsi­ hefur, og mun halda ßfram a­ vera gˇ­ur kostur ■egar kemur a­ neyslu ß ˇmega-3 fitusřrum. Fleiri v÷rur mß einnig finna ß ═slandi og mß t.d. nefna Omega-3 frß NOW. MikilvŠgt er ■ˇ a­ neyta fŠ­ubˇtarefna Ý samrŠmi vi­ lei­beiningar ß umb˙­um vara ■vÝ meira er ekki alltaf betra ■egar kemur a­ ■essum efnum.

Mj÷g mikilvŠgt a­ ■˙ rß­fŠrir ■ig vi­ lŠkni e­a nŠringarfrŠ­ing ß­ur en ■˙ byrjar a­ neyta fŠ­ubˇtarefna me­ ˇmega-3 fitusřrum ef ■˙ tekur blˇ­■ynnandi lyf.

Hvort sem ■˙ notar g÷ngut˙ra til a­ halda gˇ­ri heilsu e­a stundar hlaup, ■rÝ■raut e­a hjˇlar af miklum mˇ­ ■ß eru ˇmega-3 fitusřrur me­ ■vÝ betra sem ■˙ getur lßti­ ofan Ý ■ig. JßkvŠ­u ßhrifin af nŠgjanlegri en hˇflegri neyslu af ˇmega-3 fitusřrum eru ˇtvÝrŠ­.

Ertu b˙in(n) a­ fß ■Úr Lřsi Ý dag?

Steinar B., nŠringarfrŠ­ingur
www.steinarb.net

Ůessi pistill er eign h÷fundar og mß hvorki afrita hann nÚ nota efni hans ßn leyfis.

Heimildir
Surgical Neurology
American Journal of Clinical Nutrition
Journal of Internal Medicine
American Journal of Clinical Nutrition
American Journal of Therapeutics
Paediatrics & Child Health
Biological Psychiatry
American Journal of Clinical Nutrition


Athugasemdir


SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ