Trn - ekkir a ?

Taurine planta
Taurine planta

Trn (en. taurine) er lfrn sra sem er ekki amnsra heldur svokllu slfnsra. Trn er afleia amnsrunnar ssteins (en. cysteine) og kemur fyrir flestum ea llum vefjum spendra og margra annarra lfvera. Fa inniheldur talsvert af trni og inntaka ess r venjulegu fi er bilinu 10-400 mg/dag. Trn er ekki lfnausynlegt nringarefni fyrir manninn ar sem frumur lkama hans geta framleitt a samrmi vi rf, en kettir, sumar tegundir fugla og fleiri dr urfa hins vegar a f a r funni til a hindra skort.

Trn fannst upphaflega nautsgalli og aan kemur nafn efnisins en taurus er latneska ori fyrir naut. Fyrst var efni unni r galli og msum lffrum slturdra en sar fru menn a ba a til r rum efnum (samtengt = synthetic). nokkra ratugi hefur nnast allt trn sem nota er fyrir gludr, lyf og matvli veri samtengt. Engin sta er til a tla a samtengt trin hafi nnur hrif lkamanum en nttrulegt taurn.

Verkanir
Trn er miki nota svokallaa orkudrykki (en. energy drinks) en vinsldir eirra hafa aukist undanfarin r og koma reglulega fram njar tegundir. Vaxandi vinsldir orkudrykkja af essu tagi stafa meira af harri markassetningu en vsindalegum stareyndum. nnur run essum vetvangi er s a neysla orkudrykkja hefur aukist yngstu aldurshpunum annig a gripi hefur veri til ess rs a banna slu eirra til einstaklinga undir tilteknum aldri.
lkmsrktargeiranum hefur v veri haldi fram a trn styrki vva og rvi uppbyggingu eirra, samfara lkamsjlfun, en um etta er margt ljst og enn vantar vandaar rannsknir.

Verkunarhttur
Ekki er til viurkennd skilgreining v hva s orkudrykkur og margir eirra innihalda reyndar litla sem enga orku. etta sastnefnda vi um drykki sem innihalda lti anna en koffein, trn og glkrnlaktn. stan fyrir v a drykkirnir eru nefndir orkudrykkir er hins vegar aallega s a koffeini er rvandi en a er s verkun sem neytendur drykkjanna skjast mest eftir.
Trn hefur ingu fyrir starfsemi verrkttra vva (beinagrindarvva og hjartavva) og margra annarra lffra en ekki hefur veri snt fram heilsubtandi hrif af v a taka inn meira trn en a sem vi fum me venjulegu fi.

ryggi
nokkrum Evrpulndum hefur veri skrt fr alvarlegum sjkdmstilfellum hj ungu, hraustu flki sem neytt hefur orkudrykkja sem innihalda koffein og trn. Oft hefur a veri tengslum vi stfa lkamsrkt og alvarlegustu tilfellunum hefur fengi einnig veri me spilinu. Hr hefur einkum veri um a ra hjartslttartruflanir, krampaflog, rugl, nrnabilun og einnig fein dausfll. Svj hefur veri lst remur dausfllum hj flki aldrinum 18-31 rs en allir essir einstaklingar hfu drukki orkudrykki sem innihldu trn og koffein samt fengi ur en eir ltust. Tveir du skyndidaua og einn svefni. fengismagn bli essara einstaklinga var ekki mjg htt (0,6-0,9). Hugsanlegt er tali a a sem var essu unga flki a bana hafi veri samlegarhrif trns, koffeins og fengis sem eru ekkt a hluta en ekki vel rannsku. Fein svipu tilfelli hafa veri ger opinber rum lndum.

Niurstaan af llu essu er s a vi vitum of lti um hrif orkudrykkja lkamann og hugsanlegu httu sem fylgir neyslu eirra. eir sem ttu eindregi a forast slka drykki eru barnshafandi konur, brn yngri en 16 ra, eir sem eru me srasis og einstaklingar sem eru vikvmir fyrir koffeini. Einnig tti a forast fengi samhlia neyslu drykkja sem innihalda trn og koffein.

Srstakir hpar
Til eru vsbendingar um a trn hafi slm hrif sjkdmseinkenni vi srasis sjkdmnum (sra).
Barnshafandi konur og brn yngri en 16 ra ttu a forast orkudrykki sem innihalda trn og koffein.

Milliverkanir vi lyf ea anna
Orkudrykkir sem innihalda trn og koffein geta haft httulegar milliverkanir vi fengi. Ekki er hgt a tiloka milliverkanir trns vi lyf en um a er ekki miki vita.

Skammtar
Til eru nokkrar vsindalegar rannsknir v hva htt s a taka inn miki trn dag og svo virist sem allt a 3 g/dag valdi ekki eiturverkunum hj heilbrigu flki. etta er h v a ekki s neytt fengis sama tma.


Heimildir og tarefni
Upplsingar hafa veri sttar talsveran fjlda birtra heimilda. Dmi um agengilegar vefsur:
1.http://http://mast.is/matvaeli/matvaeli/orkudrykkir/
2.http://www.lakartidningen.se/engine.php?articleId=4893
3.http://en.wikipedia.org/wiki/Energy_drink


Hfundur og dagsetning sustu endurskounar
Magns Jhannsson lknir, ma 2012
magjoh@hi.is

essi pistill er eign hfundar og m hvorki afrita hann n nota efni hans n leyfis.


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr