Fingarunglyndi

Fingarunglyndi
Fingarunglyndi

Hva er fingarunglyndi?

unglyndi mur kjlfar fingarinnar er nefnt fingarunglyndi. Stundum reynist auvelt a skra tilkomu ess, einkum egar barni er velkomi ea elilegt. Oftast unglyndi sr engar elilegar skringar, eins og tilvitnanir herma: "g hlakkai svo til fingu barnsins og nna lur mr bara hrilega. Hva er eiginlega a mr?" "Fingin gekk svo vel, mun betur en g bjst vi og allir eru bnir a vera svo frbrir, srstaklega Jn. Af hverju er g ekki sjunda himni?" "g var svo hrdd um a a yri eitthva a henni en hn er fullkomin. Af hverju nt g hennar ekki. Kannski er g bara ekki ger til a vera mamma."

Af orum essara kvenna heyrist a r eru hvorki vanakkltar n murlegar. r jst aeins af algengasta fylgikvilla fingar, fingarunglyndi. En athugi, a enn eru allt of margar nbakaar mur sem jst a rfu, gn.

Hversu algengt er fingarunglyndi?

eirri spurningu er fljtsvara. Mjg algengt! Fjlmargar rannsknir benda til ess a engu frri en 10% kvenna f unglyndi eftir fingu. byrgin a vera mir orsakar algengasta sjkdminn sem tengist barnsburi. unglyndi getur vara mnuum og rum saman, en s a mehndla tka t er unnt a koma veg fyrir slkar langvarandi jningar.

Flest tilfelli fingarunglyndis koma upp innan vi mnu eftir fingu en geta birst allt a sex mnuum sar.

Hva einkennir fingarunglyndi?

Flestar konur upplifa breytingar tilfinningalfi snu eftir barnsbur. Margar eru ofurvikvmar fyrstu dagana, bresta til dmis auveldlega grt ea eru ruggar me sjlfar sig. etta er elilegt og lur hj. Hj mrum me fingarunglyndi er hins vegar um langvarandi einkenni a ra sem hafa mikil lan.

Depur

er algengasta einkenni fingarunglyndis. Mirn verur dpur, hamingjusm og sinnulaus. unglyndi sveiflast oft yfir daginn, kannski verra kvldin ea morgnana. Dagamunur er lka unglyndinu sem veldur v a einn gur dagur gti vaki falskar vonir um bata. Svo virist stundum a lfi s ekki ess viri a lifa v, einmitt egar sem a tti a vekja ngju og fgnu.

Skapstygg

fylgir oft og tum unglyndinu. Skapstyggin beinist gjarnan gagnvart eldri barni/ brnum, stundum a nburanum, en oftast nr fr makinn a kenna v og veit ekki hvaan sig stendur veri llum essum skpum!

reyta

er algeng fyrstu dagana eftir fingu. Hins vegar er unglynda mirin svo gjrsamlega rvinda a hn heldur jafnan a hn jist af einhverjum lkamlegum kvilla.

Svefnleysi

egar murinni tekst loksins a koma sr rmi nr hn ekki a festa svefn. Renni henni blundur br, er hn a vakna s og jafnvel tt a makinn annist barni ntt.

Skortur matarlyst

unglyndar mur gefa sr venjulega ekki tma til a bora ea hafa huga mat. Svengd stular lka a reytu og nuglyndi. Svo eru sumar konur sem bora of miki, kannski sr til huggunar, og lur ,ofan allt anna, hrmulega yfir v a fitna.

Skortur glei

a sem ur vakti huga er leiinlegt, a sem ur veitti una er andstyggilegt. Maki, sem er reiubinn a deila glei og ngju, t.d. kynlfi, mtir tregu ea afsvari. etta setur sambandi enn frekari klpu.

A finnast maur ekki geta neitt

Murinni finnst hn hafa of ltinn tma ea a hn geri ekkert vel og a sem verra er, a hn geti ekkert btt r. A urfa svo san a annast lti barn ofan allt anna, er unglyndri mur nnast ofvia.

Kvi

Fingarunglyndi og kvi fara mjg oft saman. Kvinn kemur einna helst fram v a mirin verur hrdd vi a dvelja ein me barninu. Barni gti byrja v a skra, a gti kafna ea dotti ea meist einhvern annan htt. Sumar unglyndar mur skynja barni riju persnu, sem "a" og eru fjarlgar v sta ess a eim tti a la eins og r hafi eignast fallegasta og yndislegasta barni heiminum. llu heldur sj r furulega litla veru sem engan veginn er hgt a segja fyrir um hva s a hugsa, hverjar arfir ess su og hvernig eigi a fullngja eim. Verkefni mur, sem hefur ekki tengst barninu snu, eru nnast yfirstganleg. stin kemur alltaf, a lokum, en oftast ekki fyrr en barni er ori eldra og hugaverara augum murinnar.

En fingarunglyndi getur lka komi til tt murstin s mikil. Mirin er me stanslausar hyggjur yfir v a hn missi barni, af smitskingu, vggudaua, illri mefer o.s.frv. Kvefist barni veldur a henni umranlegum hyggjum, hn veltir sr upp r yngd barnsins, hn hefur hyggjur af v egar barni grtur ea a egir. Hn leitar stugt a fullvissu ess um a allt s lagi me barni, til maka, lknis, vina, fjlskyldu, ngranna ea hverra sem er.

Kvi getur einnig valdi v a mirin ttast eigi heilsufar. Hn fyllist kva aukist hjartslttur hennar og heldur jafnvel a hn s a f hjartasjkdm ea fall. Henni finnst hn alltaf vera svo reytt og reytan hljti a stafa af einhverjum hrilegum sjkdm og svo veltir hn v aftur bak og fram hvort hn muni einhvern tmann endurheimta orku n? Henni finnst sr la svo skringilega, tli hn s ekki bara a vera geveik? Svrin sem hn fr er NEI!

ttinn vi a vera skilin eftir heima og komast alein gegnum daginn, getur fengi jafnvel sjlfsruggustu konur til a rghalda maka sna og rbija um a fara ekki til vinnu.

Hva veldur fingarunglyndi?

Ekki er vita ng um fingarunglyndi til a segja fyrir um me vissu hva veldur v. Sennilegast er engin ein vihltandi skring. ess sta flttast saman margar stur fyrir unglyndinu. hefur tekist a finna nokkra httutti. Hafa ber huga a hrna er aeins um httutti a ra, stundum eru eir til staar og stundum ekki.Niurstur rannskna hafa bent essa httutti fyrir fingarunglyndi:

  • Fyrri reynsla af unglyndi
  • Skortur stuningi fr maka
  • Fyrirburi ea veikt barn
  • Hafi mirin misst eigin mur barn a aldri
  • Erfileikar heima fyrir, svo sem atvinnumissir, stvinamissir ea fjrhagshyggjur

Mir getur einnig jst af ingarunglyndi enda tt enginn essara tta komi til og engin sjanleg sta fyrirfinnist.

Skipta hormnar mli?

a virist lklegt a fingarunglyndi s einhvern htt tengt hinum miklu hormnabreytingum sem vera vi fingu tt ekki s fullsanna. Magn strgens, prgesterns og annarra hormna, fellur miki vi fingu barns, en munurinn magni hormna kvenna sem f unglyndi og eirra sem ekki finna fyrir v er hverfandi. Sumar konur gtu veri vikvmari fyrir slkum breytingum en arar.

Hva er hgt a gera vi fingarunglyndi?

Heilmrg rri eru til staar en fyrst af llu arf a greina sjkdminn.

Margar unglyndar mur gera sr engan veginn grein fyrir v hva s a. r skammast sn fyrir a upplifa a murhlutverki hfi alls ekki til eirra. eim finnst e.t.v. a lti r tilfinningar snar uppi muni barni vera teki af eim (a gerist ekki). Sumir lknar og hjkrunarfringar eru duglegir vi a greina sjkdminn, eir vita af honum og eru varbergi gagnvart honum mean rum sst yfir hann ea misgreina hann sem eitthva anna.

undanfrnum misserum hefur umra um unglyndi aukist til muna. Vonandi leiir essi aukna umra til ess a auveldara veri a greina fingarunglyndi og fyrir mur a leita sr astoar. Spurningalisti me tu spurningum er n tbreislu og hjlpar lknum og hjkrunarflki a greina vandann. Spurningalistinn kallast Edinborgarkvarinn.

Um lei og grunur vaknar standinu tti murinni a vera lttara a segja fr v hvernig henni hefur lii allt fr fingu barnsins. Ef hn segist hafa veri dpur, mguleg, kvin, uppstkk og alls ekkert of hrifin af barninu er v teki me skilningi og hjlp, alls ekki skmmum og fyrirlitningu.

Rtt greining og frsla um fingarunglyndi getur hjlpa miki. ekkir mirinn a minnsta vininn. Hgt er a fullvissa hana um a hn s hvorki slm mir n viundur, a margar mur su rtt eins og hn. A fingarunglyndi s mjg algengt og a allar konur geti fengi a eftir barnsbur (eins og kvef). A henni muni la betur og lta fram bjartari daga, tt slkt geti teki tma, og rstafanir veri gerar til ess a hn fi stuning ar til henni er batna.

Afar mikilvgt er a f makann inn myndina til ess a hann skilji hva hefur veri a konu hans. Hgt er a virkja hann til astoar og hjlpar. Best er a lta honum eftir a veita stuning, svo lengi sem hann fr rltinn stuning sjlfur. Ef um fyrsta barn er a ra m jafnvel vera a honum hafi fundist sr tt til hliar til a gefa barninu meira rmi. Ef hann er svekktur ennan htt og gerir sr ekki grein fyrir v hversu mikinn stuning maki hans arf, getur veri a hann auki fremur vandamli en hitt. Vera m a hann finni fyrir gfurlegum ltti vi greiningu vandans og a f r um rbtur. egar unglyndi lkur er ekkert betra til en skilningsrkur hlustandi, olinmur, umhyggjusamur og jkvur.

Mefer

Samtalsmefer

A eiga mguleika a ltta sr vi samarfullan og skilningsrkan hlustanda - sem gti veri vinur, ttingi, sjlfboalii ea fagmanneskja - getur veri mjg hjlplegt.

Srhfari mefer hj klnskum slfringi ea gelkni stundum betur vi og hgt er a f rleggingar hj heimilislkni um hvert skal leita. Einnig er hgt a panta tma hj starfandi slfringum ea gelknum.

Lyfjamefer?

Lyfjamefer vi unglyndi hefur frst miki vxt undanfrnum rum. Snt hefur veri fram a essi lyf bta oft lan eirra sem jst af unglyndi.essi lyf:

  • eru ekki deyfandi ea rvandi
  • eru ekki vanabindandi
  • arf a taka fleiri en tvr vikur til a hafa hrif
  • krefjast essekki, a htt s me barni brjsti, en hgt er a f unglyndislyf sem hafa ekki hrif mjlkina
  • arf a neyta a lgmarki sex mnui eftir a unglyndi rnar til a fyrirbyggja httuna a a taki sig aftur upp.

a skal haft huga a rvinglu og unglynd mir arfnast hvers konar samtalsmeferar, srstaklega byrjun. a er v sjaldnast ng a taka bara lyfin og vonast eftir a allt veri gott upp fr v.

Margar konur er uggandi vegna lyfjatku og telja a betra s a taka inn hormna, eins og prgestern og estrogen, vegna ess a a er "nttrulegra". Hormnar eru ekki lklegir til a hafa hrif og eir eru ekki endilega skalausir a eir su nttrlegir.

Prgestern er best stlformi en estrogen er stundum gefi me plstrum. a er enginn vafi a margar konur telja lan sna betri eftir hormnamefer en enn er sanna hvort hrifin su hormnunum a akka. au gtu allt eins veri stafa af von og vntingum um bata en ekki af hormnunum sjlfum.

Hva ef ekkert er a gert?

Flestar konur jafna sig nokkrum vikum, mnuum, ea jafnvel rum ef ekkert er a gert. Hins vegar ir a miklar og arfar jningar eins og ra m af vi lestur greinarinnar. Fingarunglyndi setur mark sitt samband mur vi nftt barn sitt, makann og fjlskylduna alla. v styttri tma sem a varir, v betra.

Er hgt a koma veg fyrir fingarunglyndi?

Vi vitum enn ekki ng um sjkdminn til a koma veg fyrir hann ur en hann hefst en nokkur augljs atrii ttu a hjlpa:

  • Reyndu ekki a vera "ofurkona". A eignast barn er full vinna og ttir a draga ig aeins til hls eftir v sem lur megnguna. Borau vel, ekki fyrir tvo, taktu r gott hdegishl og hvldu ig.
  • Ekki flytja komist mgulega hj v mean ert frsk og helst ekki fyrr en barni er ori hlfs rs a minnsta kosti.
  • Reyndu a kynnast rum prum sem eiga von barni ea eru nbin a eignast barn. a getur veri gott a deila reynslu sinni me rum og heyra hvernig arir takast vi nja hlutverki.
  • Finndu einhvern sem getur treyst til a tala vi, a hjlpar miki.
  • Faru foreldranmskei, og taktu makann me!
  • a hafir ur fengi fingarunglyndi, er a ekki ar me sagt a fir a aftur, en skynsamlegt er fyrir ig a vera sambandi vi heimilislkninn inn taki einkennin sig upp n.

Eftir a barni fist:

ttir a nota hvert tkifri til a slaka , reyndu t.d. a lra a lra. Maki inn gti einnig gefi barninu nttunni, drekki a r pela.

ttir a reyna a bora vel. Heilsusamlegur matur eins og grnmeti, vextir, vaxtasafi, mjlk og kornmeti er af hinu ga, fullur af nringarefnum og arfnast ekki mikils undirbnings.

ttir a skemmta r me makanum. a er nausynlegt a hafa barnapu nlga svo a i komist t a bora, b, til a hitta vini ea eitthva ess httar.

ttir a leyfa r a vera ninni snertingu vi maka inn, jafnvel tt srt ekki tilbin kynlf. Kossar og keler fyllir ykkur bi vellan og fltir fyrir endurvakinni kynlfslngun.

ttu ekki a heyrast skammir og nldur hvort t anna. Auvita eru i bi reytt en rifrildi veikir aeins samband ykkar, einmitt egar i urfi a halda llum ykkar styrk.

Ekki vera hrdd vi a bija um hjlp ef r finnst urfa hana. Fagflk tti frekar a greina fingarunglyndi en murnar sjlfar, en ef hefur heyrt um sjkdminn ea lesi um hann ttiru a geta spurt sjlfa ig hvort a gti veri a srt unglynd.

A lokum. tt fingarunglyndi s miki loksins a er greint mun rgjf ea lyfjamefer hjlpa og flta fyrir bata: Muni, a er aldrei of seint!

Heimild: persona.is


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr