H˙­ unglinga og sjßlfsmynd

H˙­ unglinga og sjßlfsmynd
H˙­ unglinga og sjßlfsmynd

═ ■essari grein ver­ur fjalla­ um unglingabˇlur, ors÷k, einkenni, ßhrif ■ess ß sjßlfsmynd unglinga og ˙rrŠ­am÷guleika.

áŮa­ eru til řmis ˙rrŠ­i vi­ ■essu h˙­vandamßli en allt fer ■etta eftir e­li kvillans og alvarleika hvert ■arf a­ leita, til snyrtifrŠ­ings, heimilislŠknis e­a h˙­sj˙kdˇmalŠknis auk heimame­fer­ar sem er oftast grundv÷llur fyrir ■vÝ a­ gˇ­ur ßrangur nßist.

Unglingabˇlur (Akne Vulgaris) er algengt og alvarlegt h˙­vandamßl. Algengast er a­ ■etta h˙­vandamßl byrji ß aldrinum tˇlf til fjˇrtßn ßra en mun yngri b÷rn geta fengi­ ■etta lÝka og getur ■a­ sta­i­ fram yfir tvÝtugt. Ekki er heldur ˇalgengt a­ fullor­nir finni fyrir ■essu og ■ß frekar konur en karlar.

En hver er ors÷kin?

A­alors÷kin fyrir ■essu h˙­vandamßli er s˙ a­ aukning ver­ur ß framlei­slu karlkynshornˇnsins Androgen hjß bß­um kynjum. Ůessi aukna hormˇnaframlei­sla Ý lÝkamanum lei­ir til aukinnar framlei­slu ß h˙­fitu Ý fitukirtlum og flŠ­ir h˙­fitan (sebum) upp ß yfirbor­ h˙­ar.

FitukirtlarÝk svŠ­i lÝkamans eru sÚrstaklega ˙tsett fyrir ■essu h˙­vandamßli en ■au eru h÷fu­, andlit, bringja og efst ß baki.

Unglingabˇluh˙­ kemur fram sem feit h˙­ me­ fÝlapenslum, litlum fitun÷bbum og graftarbˇlum. Anna­ sem gerist lÝka er a­ vi­ fitukirtlagangana sem lÝka mß kalla h˙­holur myndast of miki­ af hornfrumum sem ■rengir op fitukirtlanna ■annig a­ h˙­fitan kemst ekki au­veldlega upp ß yfirbor­i­. Myndast ■ß fÝlapensill sem getur veri­ bŠ­i opinn og loka­ur, ef loka­ur ■ß stÝflast fitukirtlagangarnir. Ůegar fitukirtlagangarnir stÝflast safnast olÝukennd fita Ý kirtlinum sem fyllist, ■ar til veggir kirtilsins rofna og fitan fer ˙t Ý utana­liggjandi h˙­vefi. Ůegar ■essu ßstandi er nß­ er komin bˇla me­ ro­a og oft ■rota Ý kringum. Ůessi bˇla gŠti enda­ sem křli.

H˙­bakterÝan Propioneba terium acne ■rÝfst sÝ­an ß h˙­fitunni og veldur bˇlum.

Unglingabˇlur eru mj÷g breytilegar eftir einstaklingum. Sumir fß bara fÝlapennsla, a­rir bara litlar bˇlur og enn a­rir eing÷ngu křli, svo er hŠgt a­ fß allar ˙tgßfur h˙­sj˙kdˇmsins.

Alvarlegri h˙­vandamßl (Akne Conglobata) eru lÝka ■ekkt og er algengast hjß unglingum sautjßn til tuttugu ßra en getur einnig vara­ lengur. ┌tlit akne conglobata er svipa­ og akne vulgaris en me­ křlamyndunum og dřpri ÷rum.

┴hrif ■essa ß unglinginn.

Eins og vi­ ■ekkjum langflest af eigin reynslu geta unglingsßrin veri­ erfi­. Unglingabˇlur geta haft mikla andlega vanlÝ­an Ý f÷r me­ sÚr. Einnig getur ■etta skapa­ fÚlagsleg vandamßl og samskiptavandamßl fyrir unglinginn. Margar stˇrar bˇlur geta einnig skili­ eftir sig ÷r sem unglingurinn ber sÝ­an alla Švi sem getur haft ßhrif ß sjßlfsmynd hans ß fullor­insßrum.

S˙ sjßlfsmynd sem unglingurinn er a­ nß ß unglingsßrunum skiptir miklu mßli og stu­lar a­ betri lÝ­an Ý framtÝ­inni.

Sterk sjßlfsmynd er eitt besta veganesti sem unglingar geta fengi­ ˙t Ý lÝfi­ ■ar sem h˙n eykur lÝkurnar ß velgengni og vellÝ­an.

H˙­vandamßl getur skert sterka sjßlfsmynd unglingsins og gert unglingsßrin erfi­ari.

Hva­ er til rß­a?

Eins og ß­ur var bent ß eru řmis ˙rrŠ­i til en allt fer ■a­ eftir e­li kvillans og alvarleika hvert best er a­ leita.

Heimame­fer­.

Ekki tr˙a ß skyndilausnir sem segja ■Úr a­ eitthva­ ßkve­i­ efni e­a a­fer­ leysi ■itt h˙­vandamßl Ý eitt skipti fyrir ÷ll, ■etta tekur langan tÝma og gˇ­a ßstundun ef a­ rÚtt er a­ fari­. Allt of margir ey­a mikllum fjßrmunum Ý hreinsiv÷rur og krem sem henta svo ekki ■eirir h˙­tegund og gera h˙­vandamßli­ jafnvel verra.

Hollt og nŠringarrÝkt matarŠ­i skiptir mßli ßsamt heilsusamlegu lÝferni og hreyfingu. Drekka miki­ vatn til a­ auka losun ˙rgangsefna lÝkamans. Ůessi atri­i ver­a aldrei ofmetin. Of mikil streita hefur lÝka ßhrif til hins verra.

Unglingabˇluh˙­ skal me­h÷ndla eins og um vi­kvŠma h˙­ sÚ a­ rŠ­a. Ekki nudda h˙­ina, ekki skr˙bba hana me­ ertandi efnum, ekki kreista bˇlurnar ■vÝ ■a­ getur skili­ eftir sig ÷r. Vara sig ß miklum kulda, hita og sˇlarbirtu. Sˇlarbirta getur haft gˇ­ ßhrif ß bˇlurnar tÝmabundi­ en heldur ■eim ekki alveg ni­ri. Ůar a­ auki valda of miklir sˇlargeislar h˙­ska­a og jafnvel krabbameini. Nota skal hreinsiv÷rur og krem sem innihalda ekki fitu og stÝfla ■ar me­ ekki h˙­holur h˙­arinnar.

Leita­ til snyrtifrŠ­ings.

SnyrtifrŠ­ingar hafa vi­eigandi menntun var­andi h˙­, h˙­greiningu og me­h÷ndlun og kunnßttu Ý hinum řmsu h˙­vandamßlum. SnyrtifrŠ­ingar eru fagmanneskjur sem geta greint ■Ýna h˙­ger­ og rß­lagt sÝ­an hva­a h˙­me­fer­ og h˙­v÷rur ■Ýn h˙­ger­ ■arf ß a­ halda.

SnyrtifrŠ­ingurinn rß­leggur vi­ a­ hreinsa h˙­ina kv÷lds og morgna og vi­ a­ finna krem og maska vi­ hŠfi.

Markmi­ me­h÷ndlunar ß snyrtistofu er a­ hreinsa h˙­ina og sˇtthreinsa ßn ■ess a­ mynda mikinn ■urrk. SnyrtifrŠingar veita h˙­hreinsun sem sefar, rˇar, minnkar ■rota og bˇlgu Ý h˙­ og mi­ar a­ ■vÝ a­ auka h˙­fl÷gnun til a­ hindra frekari stÝflumyndun. Ůetta gera ■eir me­ řmsum a­fer­um s.s kreista fÝlapensla, nota hßtÝ­nitŠkni e­a rafrŠna dj˙phreinsun o.fl.

SnyrtifrŠ­ingurinn veitir jafnframt frŠ­slu var­andi nau­syn ■ess a­ koma Ý nokkur skipti til ■ess a­ nß ßrangri. Markviss me­h÷ndlun ß snyrtistofu heldur vandamßlinu Ý skefjum og er fyrirbyggjandi en lŠknar ekki. H˙­hreinsun sem snyrtifrŠ­ingar veita ß snyrtistofum geta bŠtt h˙­vandamßli­ verulega. SnyrtifrŠ­ingar hafa einnig kunnßttu og reynslu til ■ess a­ meta hvort h˙­vandamßli­ er innan svi­s snyrtifrŠ­innar e­aá hvort vÝsa ■urfi einstaklingnum ßfram til lŠknis.

Leita­ til heimilislŠknis e­a h˙­sj˙kdˇmalŠknis.

Ef kvillin er alvarlegur ■arf a­ leita til lŠknis. Nokkrar tegundir sřklalyfja er hŠgt a­ nota til me­fer­ar. Mismunandi er hvort sřklalyfin eru notu­ me­ sta­bundinni me­fer­ e­a ein og sÚr. Einnig er mismunandi hversu lengi ■au eru notu­ og hversu miklar aukaverkanir ■eirra eru. Allt er ■etta gert Ý samrß­i vi­ lŠkni og me­ hans lei­beiningum. Getna­arvarnarpillur hafa einnig veri­ nota­ar, en ■ß fyrir konur sem eru komnar yfir tvÝtugt.

áLyfi­ Roaccutan sem inniheldur ÝsˇtertÝnˇÝn hefur valdi­ byltingu vi­ me­h÷ndlun ß Acne Vulgaris ß hßu stigi sem ekki hefur svara­ annarri me­fer­. Eing÷ngu sj˙klingar me­ ■ennan sj˙kdˇm mega nota lyfir og eing÷ngu ■egar me­h÷ndlun er Ý umsjß lŠknis me­ sÚr■ekkingu ß ■essum sj˙kdˇmi og me­fer­ vi­ honum. Lyfir mß ekki taka ß me­g÷ngu. Venjuleg me­fer­arlengd me­ ■essu lyfi eru 4-6 mßnu­ir.

Grein fengi­ af www.doktor.is og mß lesa hana og fleira um h˙­vandamßl H╔R

á


Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ