Verjumst STEC Ý hamborgurum

T÷luvert hefur veri­ fjalla­ um STEC bakterÝuna ß undanf÷rnum mßnu­um, einkum Ý tengslum vi­áskimunarverkefni MatvŠlastofnunar um sj˙kdˇmsvaldandi ÷rverur Ý kj÷ti ß marka­i ß ßrinu 2018áog umfj÷llun sumarsins umáveikindi barna eftir heimsˇkn ■eirra Ý Efstadal Ý Blßskˇgabygg­.

Tilefni er til a­ ßrÚtta mikilvŠgi almenns hreinlŠtis og hand■vottar vi­ me­h÷ndlun matvŠla og eftir umgengni vi­ dřr, sÚrstaklega ■egar b÷rn eiga Ý hlut. Fyrirbyggjandi a­ger­ir sem minnka lÝkur ß a­ kj÷t mengist eru mikilvŠgar s.s. hreinir gripir og hreinlŠti vi­ slßtrun. Neytendur og veitingasta­ir geta dregi­ ˙r lÝkum ß smiti me­ ■vÝ a­ steikja hamborgara Ý gegn og for­ast krossmengun frß hrßu kj÷ti Ý ÷nnur matvŠli.

Eiturmyndandi E.coli

E. coliábakterÝur eru hluti af nßtt˙rulegri flˇru dřra og manna en sumar tegundiráE.coliámynda eitur og geta veri­ sj˙kdˇmsvaldandi. Ůessar eiturmyndandiáE. coliábakterÝur nefnast STEC (Shiga Toxin-producingáEscherichia Coli) og geta Ý sumum tilvikum valdi­ alvarlegum veikindum Ý fˇlki. Fˇlk getur smitast af STEC me­ mengu­um matvŠlum (t.d. hamborgurum) e­a vatni, me­ beinni snertingu vi­ dřr e­a umhverfi mengu­u af saur ■eirra. BakterÝan kemst ■annig um munn og ni­ur Ý meltingarveg og framlei­ir eiturefni sem getur valdi­ blˇ­ugum ni­urgangi og Ý alvarlegum tilfellum nřrnabilun og blˇ­leysi, svokalla­ HUS (Hemolytic Uremic Syndrome).

For­umst smit

Ljˇst er a­ STEC er hluti af ■armaflˇru dřra hÚrlendis og getur ■vÝ veri­ Ý kj÷ti. Fyrirbyggjandi a­ger­ir sem minnka lÝkur ß a­ kj÷t mengist eru ■vÝ mikilvŠgar s.s. hreinir gripir og hreinlŠti vi­ slßtrun.

Ůa­ er vi­tekin venja a­ nautasteikur sÚu bornar fram vel blˇ­ugar. Einnig er algengt a­ lambakj÷t sÚ ekki gegnumsteikt. ┴ hrßum kj÷tstykkjum eru bakterÝur ß ysta lagi kj÷tsins en ekki inni Ý v÷­vanum. ŮŠr drepast ■vÝ ■egar kj÷ti­ er steikt e­a grilla­ vi­ hßan hita. Kj˙klingakj÷t og svÝnakj÷t ß ■ˇ ßvallt a­ gegnumsteikja vegna hŠttu ß salmonellu.á

Um hamborgara og a­ra rÚtti ˙r h÷kku­u kj÷ti gildir allt anna­. Ůegar kj÷t er hakka­ dreifast ÷rverur um kj÷ti­. LÚtt steiking drepur ■vÝ ekki bakterÝur sem eru til sta­ar Ý kj÷tinu. Til ■ess a­ drepa STEC og a­rar sj˙kdˇmsvaldandi ÷rverur ver­ur a­ steikja hamborgarana og a­ra rÚtti ˙r hakki Ý gegn e­a ■annig a­ kjarnahitastig sÚ a.m.k. 75░C.

┴­ur en hamborgarar eru bornir fram, gŠti­ ßvallt a­:

  • borgarinn sÚ gegnumheitur (Ath.ásetji­ ostinn ekki of snemma ß kj÷ti­)
  • ef hann er skorinn Ý mi­ju ß ekki a­ sjßst Ý bleikt kj÷t
  • safi sem rennur ˙r kj÷tin sÚ tŠr

Til a­ lßgmarka hŠttu ß smiti er einnig mikilvŠgt a­:

  • gŠta a­ hreinlŠti Ý eldh˙sinu ■egar hrßtt og hakka­ kj÷t er me­h÷ndla­
  • halda kj÷ti a­skildu frß ÷­rum matvŠlum, sÚrstaklega frß ■eim sem ekki ß a­ elda s.s. salati
  • ■vo skur­arbretti, ßh÷ld, hnÝfa og nßnasta umhverfi eftir me­h÷ndlun ß hrßu kj÷ti, til a­ koma Ý veg fyrir a­ bakterÝur berist yfir Ý matvŠli sem ekki ß a­ hita
  • ■urrka upp blˇ­v÷kva me­ eldh˙sr˙llu
  • ■vo hendur me­ sßpu og vatni fyrir matrei­slu og eftir a­ hafa me­h÷ndla­ hrßtt kj÷t ľ muni­ eftir handabaki, milli fingra og kj˙kur
  • koma Ý veg fyrir a­ blˇ­v÷kvi leki af kj÷ti Ý Ýsskßpnumá

Muni­ a­ ef kjarnhiti Ý rÚttum ˙r h÷kku­u kj÷ti fer ekki yfir 75░C eru lÝkur ß a­ ■eir innihaldi STEC og a­rar sj˙kdˇmsvaldandi ÷rverur!

Skimun fyrir STEC

┴ sÝ­asta ßri var Ý fyrsta sinnáskima­ fyrir eiturmyndandiáE. coliáÝ lamba- og nautakj÷ti ß Ýslenskum smßs÷lumarka­i. Skimunin sřndi a­ gen STEC finnast Ý um 30% sřna af lambakj÷ti og um 11,5% af nautakj÷ti. Eins og vÝ­a annars sta­ar, vir­ast ■essar bakterÝur vera hluti af nßtt˙rulegri ÷rveruflˇru nautgripa og sau­fjßr.á

STEC getur valdi­ alvarlegum sřkingum

Alls greindust 24 einstaklingar me­ STEC, eftir a­ hafa heimsˇtt Efstadal fyrr Ý sumar, ■ar af voru 22 b÷rn.

Komi­ var Ý veg fyrir frekari ˙tbrei­slu sřkinga me­ tÝmabundinni st÷­vun ß Ýsframlei­slu og samgangi vi­ kßlfa ß sta­num. ┌rbŠtur sneru einnig a­ al■rifum, sˇtthreinsun og betri a­st÷­u til hand■vottar.á

SamkvŠmt vi­t÷lum vi­ sj˙klinga og a­standendur bor­u­u allir sem veiktust Ýs. BakterÝurannsˇknir sřndu a­ kßlfar ß sta­num bßru s÷mu tegund STEC (E.coliáO026) og sřkti b÷rnin en ekki tˇkst a­ finna ■ß tegund Ý Ýsnum. Smit getur hafa borist Ý sj˙klinga eftir snertingu vi­ t.d. kßlfa e­a hluti Ý umhverfinu og ■annig borist Ý Ýs e­a upp Ý ■ß.á

Reglulega koma upp STEC faraldrar erlendis sem rekja mß til neyslu ß mengu­u kj÷ti og ■ß einkum hakka­ kj÷ts. ═ lok ßrs 2018 kom uppáE.coliáO026 faraldur Ý BandarÝkjunum. Alls voru skrß­ 18 sj˙kdˇmstilfelli. Einn hlaut alvarlegan nřrnaska­a HUS og einn lÚst. ═ ßr kom upp faraldur af v÷ldumáE.coliáO103 ■ar sem 209 tilfelli voru skrß­. FaraldsfrŠ­ilegar rannsˇknir bentu til ■ess a­ uppruni sřkinganna mŠtti rekja til nautahakks.

Atbur­urinn Ý Efstadal gefur tilefni til a­ ßrÚtta mikilvŠgi almenns hreinlŠtis og hand■vottar vi­ me­h÷ndlun matvŠla og eftir umgengni vi­ dřr, sÚrstaklega ■egar b÷rn eiga Ý hlut.

═tarefni

á

á

á


Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ