Var prinsessan á bauninni međ MS? – Hin ósýnilegu einkenni MS

MS er langvinnur bólgusjúkdómur í miđtaugakerfinu (heila og mćnu) ţar sem skilabođ um hreyfingu, tal eđa hugsun truflast og ná illa eđa ekki fram til viđeigandi líkamshluta og einkenni sjúkdómsins koma fram. 

Einkennin eru margbreytileg og einstaklingsbundin, ýmist líkamleg eđa hugrćn, sýnileg eđa ósýnileg, tímabundin eđa varanleg.

Sýnileg einkenni MS geta veriđ;

  • jafnvćgisleysi
  • erfiđleikar viđ gang
  • spasmi og vöđvaspenna
  • máttminnkun og máttleysi
  • skerđing á samhćfđum hreyfingum og skjálfti.

Sýnileg einkenni eru flestum skiljanleg og njóta samúđar samfélagsins en ţví miđur virđist hiđ sama ekki gilda um ósýnileg einkenni. Ţau einkenni eru ţó ekki síđur erfiđ ađ takast á viđ, jafn mikiđ til stađar og jafn óţćgileg og hamlandi í daglegu lífi og hin sýnilegu einkenni.

Ósýnileg einkenni MS geta veriđ;

  • breytingar á persónuleika og háttalagi
  • sjóntaugabólga, tvísýni, augntin
  • skyntruflanir, dofi, náladofi
  • ţvagblöđruvandamál
  • hugrćnir erfiđleikar
  • tilfinningasveiflur
  • hćgđavandamál
  • lamandi ţreyta
  • talerfiđleikar
  • svefnröskun
  • ţunglyndi
  • verkir
  • svimi.

Ţeir einstaklingar sem ţjást af ósýnilegum einkennum eru líklegri til ađ mćta skilningsleysi og fordómum frá fjölskyldu, vinum og vinnufélögum.

Frćđsla eykur skilning og minnkar fordóma

  • Lamandi ţreyta

Lamandi ţreyta er algengt einkenni MS og er stundum ruglađ saman viđ leti áđur en sjúkdómurinn er greindur. Ásakanir um leti geta reynst ţungbćrar ţegar einstaklingurinn er ţjakađur af lamandi ţreytu og ófćr um verk. MS-ţreyta er ekki venjuleg ţreyta sem eđlilegt er ađ fólk finni fyrir eftir áreynslu eđa erfiđan dag heldur er um íţyngjandi ţreytu ađ rćđa sem gerir einstaklingi erfitt fyrir í daglegum athöfnum. Ţreytan hverfur yfirleitt ekki eftir stutta hvíld og er ekki auđveldlega hrist af sér. MS-ţreyta er ein helsta ástćđa ţess ađ MS-greindir hverfa snemma af vinnumarkađnum.

  • Taugaverkir

Ţá geta taugaverkir, sem geta komiđ fram hvar sem er í líkamanum, veriđ mjög sársaukafullir og ţreytandi og haft mikil áhrif á líđan og virkni í daglegu lífi. Taugaverkir koma oft í bylgjum, allt ađ 100 sinnum á dag.

  • Hugrćnir erfiđleikar 

Hugrćnir erfiđleikar eru ekki óalgengir međal MS-greindra og geta veriđ mjög hamlandi. Ţeir eru sérstaklega erfiđir viđureignar, bćđi fyrir ţann sem ţjáist af ţeim en einnig fyrir hans nánustu. Fordómar og lítill skilningur ríkja almennt í samfélaginu gagnvart hugrćnum erfiđleikum.

Hugrćnar breytingar geta til dćmis valdiđ erfiđleikum međ einbeitingu og athygli, nám og minni, skipulagningu og lausn vandamála, málskilning og málnotkun, sjónminni, sjónskynjun og fjarlćgđarskyn, og persónuleikabreytingar, eins og hömlulaust háttalag, minna frumkvćđi, tilfinningasveiflur, tilfinningadođi, brengluđ sjúkdómsskynjun og ţunglyndi, geta valdiđ margvíslegum vandamálum í samskiptum.

Hér má nefna, ađ meira er um ţunglyndi hjá einstaklingum međ MS boriđ saman viđ einstaklinga međ ađra alvarlega sjúkdóma, en MS-skemmdir á ákveđnum stöđum í heila geta valdiđ ţunglyndi. 

  • Skyntruflanir 

Skyntruflanir, sem einnig eru algengar međal MS-greindra, geta veriđ vćgar, frá dofa sem vart truflar viđkomandi, upp í illţolanlegan verk. Ţćr geta valdiđ mismiklum óţćgindum og áhrifum á athafnir daglegs lífs en skyntruflanir geta til dćmis valdiđ vandrćđum í kynlífi. 

Vinkona mín, Margrét Sigríđur, sem einnig er međ MS, fullyrđir ađ prinsessan á bauninni hafi ábyggilega veriđ međ MS og ţjáđst af skyntruflunum. Eins og svo margir MS-greindir, ţjáđist prinsessan í ćvintýrinu vegna ofurnćms líkama síns ţegar hún fann fyrir agnarsmárri baun undir mörgum dýnum. Ofurnćmi er ein tegund skyntruflana. 

Myndband um ósýnilegu einkennin

(til ađ fá upp íslenskan undirtexta, veldu stillingar hnappinn neđst hćgra megin á myndskjánum, ţar undir skjátextar og ađ lokum íslenska.)

MS-félagiđ í Ástralíu, MS Australia, gaf út myndband um hin ósýnilegu einkenni MS í tilefni af alţjóđadegi MS, 30. maí. Myndbandiđ er međ íslenskum undirtexta.

Í myndbandinu, sem er um 2 mínútur ađ lengd, talar Sonia, kona međ MS, viđ okkur um hin margvíslegu ósýnilegu MS-einkenni. 

Framleiđandi myndbands: Mark Campell, framkvćmdastjóri starfrćnnar miđlunar MS Australia

Íslenskur undirtexti: Bergţóra Bergsdóttir, frćđslufulltrúi MS-félagsins

Ađ lokum

Ađ međaltali greinist einn einstaklingur á tveggja vikna fresti međ MS á Íslandi. Flestir eru á aldrinum 20-40 ára. Allt ađ ţrisvar sinnum fleiri konur en karlar fá sjúkdóminn en ástćđa ţess er óţekkt.

MS er enn ólćknandi en lyf geta tafiđ framgang sjúkdómsins hjá flestum og hćgt er ađ međhöndla mörg MS-einkenni međ góđum árangri. Í dag lifa flestir nýgreindir tiltölulega óbreyttu lífi áfram eftir greiningu.

Mikinn fróđleik er ađ finna á vefsíđunni msfelag.is og hvet ég MS-greinda, ađstandendur og áhugasama til ađ renna í gegnum síđuna til ađ frćđast um sjúkdóminn og nálgast upplýsingar um hvernig takast megi á viđ einkenni hans.

MS-SJÚKDÓMURINN ER ÁSKORUN – FRĆĐSLA EYKUR SKILNING

Bergţóra Bergsdóttir, frćđslufulltrúi 

Fróđleiksmolar:

 

 

 


Athugasemdir

Svćđi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg á Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile útgáfa af heilsutorg.com
  • Veftré