Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­ vir­ist hafa fyrirbyggjandi ßhrif ß řmsa alvarlega sj˙kdˇma

Girnilegt ekki satt ?
Girnilegt ekki satt ?

SpŠnsk rannsˇkn sem kallast PREDIMED hefur lagt miki­ af m÷rkum er kemur a­ ■vÝ a­ sřna heilsufarslegan ßvinning Mi­jar­arhafsmatarŠ­isins. Harvard Health fjalla­i um ni­urst÷­ur hennar og kemur me­ nokkur rß­ til a­ breyta yfir Ý Mi­jar­arhafsmatarŠ­i.

Ů˙ hefur heyrt ■etta margoft ß­ur: lykillinn a­ hraustu hjarta og heilbrig­um heila er heilsusamlegt matarŠ­i. Fyrir marga hefur Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­ veri­ ■a­ matarŠ­i sem reynst hefur vel.

KlÝnÝsk prˇfun sem ger­ var ß Spßni hefur n˙ byggt enn styrkari vÝsindalegan grunn undir Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­. Tilraunin gengur undir skammst÷funinni PREDIMED.

┴ sÝ­asta ßri ■ß fj÷llu­u rannsakendur PREDIMED um ■a­ a­ Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­, sem inniheldur miki­ af ßv÷xtum, grŠnmeti og heilsusamlegum pl÷ntuolÝum, sÚ fyrirbyggjandi fyrir hjartaßfall, heilablˇ­fall og dau­sf÷ll s÷kum hjartasj˙kdˇma. ═ jan˙ar 2014 birtu ■eir svo ni­urst÷­ur Ý The Journal of American Medical Association sem segja a­ heilsusamlegt Mi­jar­arhafsmatarŠ­i geti einnig veri­ fyrirbyggjandi gegn ja­ar Š­asj˙kdˇmi (e. peripheral artery disease, PAglowD). Ůa­ er kvilli ■ar sem Š­arnar ähar­naô. Ůetta gerist ■egar fitu ˙tfellingar teppa Š­arnar sem liggja ekki til heila og hjarta heldur til t.d. fˇtleggja, handleggja og kvi­arholsins.

Einn af h÷fundum rannsˇknarinnar sag­i a­ eftir ■vÝ sem ■eir best vita, ■ß sÚ ■etta fyrsta slembi˙rtaks forprˇfunin sem sko­ar fyrirbyggjandi ßhrif og gefur til kynna tengsl milli ßkve­ins matarŠ­is og minnka­rar hŠttu ß ja­ar Š­asj˙kdˇmi.

Ůetta eru mikilvŠgar ni­urst÷­ur. Allt a­ 12 milljˇnir BandarÝkjamanna, ■ß sÚrstaklega eldra fˇlk, glÝmir vi­ ja­ar Š­asj˙kdˇm. Sj˙kdˇmurinn getur valdi­ sßrsauka Ý fˇtleggjum vi­ g÷ngu sem hverfur vi­ hvÝld, getur gert a­alslagŠ­ina veikbur­a, valdi­ sßrsauka eftir mßltÝ­ir, valdi­ stinningarvanda og fleiri vandamßlum.

١ ni­urst÷­urnar sÚu traustar, ■ß ber a­ hafa Ý hug a­ ■etta eru a­eins forprˇfanir. PREDIMED rannsˇknin var ekki h÷nnu­ til a­ koma auga ß ßhrif matarŠ­is ß ■rˇun ja­ar Š­asj˙kdˇma. ŮvÝ ■arf a­ fß ni­urst÷­urnar sta­festar Ý rannsˇkn sem einblÝnir sÚrstaklega ß ja­ar Š­asj˙kdˇm.

MikilvŠgar ni­urst÷­ur

┴ heildina liti­ ■ß er PREDIMED prˇfunin mikilvŠg a­ ■vÝ leiti a­ h˙n fer langlei­ina me­ a­ sřna fram ß a­ heilsusamlegt matarŠ­i getur veri­ ßhrifarÝkt sem lei­ til a­ fyrirbyggja hjartasj˙kdˇma og heilablˇ­fall. Margar fyrri rannsˇknir hafa sřnt a­ fˇlk sem fylgdi Mi­jar­arhafsmatarŠ­i virtist hraustara en a­rir, en a­eins er hŠgt a­ finna orsakasamband me­ slembi˙rtaki Ý klÝnÝskum prˇfunum.

Dr. Dimitrios Trichopoulos, sˇttvarnarlŠknir vi­ Harvard School of Public Health hefur framkvŠmt eitthva­ af ■essum rannsˇknir og segir hann a­ PREDIMED sÚ slembi˙rtaks prˇfun og sem slÝk sÚu meiri gŠ­i Ý g÷gnum heldur en ■egar um rŠ­ir athugunarrannsˇknir ■egar kemur a­ ■vÝ a­ meta heilsufarslegan ßvinning Mi­jar­arhafsmatarŠ­isins

┴ spŠnsku ■ß stendur PREDIMED fyrir Prevenciˇn con Dieta Mediterrßnea, sem bein■ř­ist sem äForvarnir me­ Mi­jar­arhafsmatarŠ­inuô. Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­ er ekki sÚrstaklega uppßskrifa­ matarŠ­i heldur er ■a­ frekar almennt mynstur af matarvenjum sem leggja ßherslu ß ßkve­inn hollan mat og minna af ˇhollum mat. Grunnurinn er Ý raun ßvextir, grŠnmeti, hnetur og frŠ ßsamt hˇflegu magni af fiski, kj˙kling, mjˇlkurv÷rum, eggjum og ˇlÝfuolÝu, og lÝti­ magn af rau­u kj÷ti og unnu kj÷ti. Einnig er Ý lagi a­ fß sÚr rau­vÝnsglas me­ matnum.

═ PREDIMED ■ß var um 7500 konum og k÷rlum ˙thluta­ af handahˇfi eitt af ■remur tegundum af matarŠ­i. LßgfitumatarŠ­i, e­a Mi­jar­arhafsmatarŠ­i me­ anna­ hvort vŠnu magni af hnetum e­a ˇlÝfuolÝu. Ůßtttakendur voru ß aldrinum 55 til 80 ßra og Ý ßhŠttuhˇpi fyrir hjarta- og Š­asj˙kdˇma, en voru samt vi­ gˇ­a heilsu ■egar rannsˇknin hˇfst.

Ni­urst÷­ur sem birtust Ý The New England Journal of Medicine fj÷llu­u um a­ rannsˇknin leiddi Ý ljˇs a­ Mi­jar­arhafsmatarŠ­i­ minnka­i hŠttuna ß hjarta- og Š­asj˙kdˇmum um um ■a­ bil 30%. ═ nřlegri greinager­ frß PREDIMED kom svo fram a­ ˇlÝfuolÝu ˙tgßfan af matarŠ­inu minnka­i hŠttuna ß ■vÝ a­ ■rˇa me­ sÚr sykursřki um allt a­ 40%.

Hvernig skal breyta yfir Ý Mi­jar­arhafsmatarŠ­i

Ůa­ er ekki erfitt a­ breyta matarŠ­i yfir Ý Mi­arhafs matarŠ­i­. HÚr eru nokkur almenn eldunarrß­ ˙r frÚttabrÚfi Harvard Health til a­ hjßlpa ■Úr vi­ ■essar breytingar:

  • Sn÷ggsteiktu mat upp ˙r ˇlÝfuolÝu, ekki smj÷ri. B˙­u til ■Ýna eigin salatsˇsu me­ extra virgin ˇlÝfuolÝu sem er pressu­ ˙r ■rosku­um ˇlÝfum og unnin ßn ■ess a­ notast sÚ vi­ hßan hita e­a leysanleg efni. Ůetta verndar holl efni Ý olÝunni.
    á
  • Bor­a meira grŠnmeti me­ ■vÝ a­ bor­a ■a­ milli mßla e­a bŠta ■vÝ vi­ uppskriftir. BŠta vi­ ßv÷xtum Ý morgunmat og eftirrÚtti.
    á
  • Bor­a heilkorna Ý sta­in fyrir unni­ brau­ og pasta.
    á
  • Setja nřrnabaunir, linsubaunir og a­rar baunir Ý sal÷t og me­lŠti.
    á
  • Bor­a fisk Ý sta­inn fyrir rautt kj÷t a­ minnsta kosti tvisvar Ý viku. Ef ■˙ bor­ar ekki fisk, nota­u ■ß baunir e­a kj˙kling til a­ fß prˇtein.
    á
  • Minnka­u fitu me­ ■vÝ a­ skipta ˙r fitumikilli mjˇlk yfir Ý fituminni mjˇlk eins og undanrennu.
    á
  • BŠttu hˇflegu magni af hnetum vi­ elda­ korn og me­lŠti, dreif­u einnig hnetum og frŠum yfir salat.

Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ