Holl r um kynsjkdma

Hva eru kynsjkdmar?

  • Kynsjkdmar eru sjkdmar, sem smitast vi kynmk ea arar kynlfsathafnir.
  • Httan kynsjkdmum eykst eftir v sem flk hefur fleiri rekkjunauta.
  • Hgt er a komast hj flestum kynsjkdmum me vi a stunda ruggt kynlf og hgt er a lkna flesta kynsjkdma ef eir uppgtvast og eru mehndlair tka t.
  • Eftirfarandi er upptalning helstukynsjkdmunum stafrfsr.

Klamydu-sking

  • Er algengasti kynsjkdmurinn og breiist hraast t.
  • Margir eru smitair og f mjg vg ea engin einkenni sem eykur httuna langvarandi skingum eggjaleiurum og varanlegum skaa bor vi frjsemi ea utanlegsfstur.
  • 25% eirra sem smitast vera frjsamir.
  • Einkennin eru:
  • tfer fr lim ea leghlsi.
  • Verkir murlfi.
  • Svii ea brunatilfinning kynfrum, srstaklega vi vaglt.
  • Sjkdmsgreining fst me v a finna skilinn frumustroki r vagrs og leghlsi ea me svokallari PCR-tkni.
  • Mehndla me sklalyfjum fyrir hinn smitaa, maka og hugsanlega rija aila. Rlegt er a lta athuga sig aftur til ryggis eftir lyfjakrinn.

Lekandi

  • Lekandi er sjaldgfur hr landi. Honum veldur baktera, sem auk kynfra getur einnig skt kverkar og endaarm. Ef skingin er ltin reitt, getur hn valdi frjsemi egar fram skir.
  • Einkennin eru mist gulhvt tfer fr lim og leghlsi ea svii vi vaglt (pissa rakvlablum) ea einkennalaus.
  • Allt a 70% sktra kvenna eru einkennalausar og geta v haft sjkdminn langan tma n ess a hann greinist.
  • Sjkdmsgreining fst me v a finna bakteruna prufum r vagrs, leghlsi, koki og endaarmi.
  • Mehndla er me sklalyfjum fyrir hinn smitaa, maka og hugsanlega rija aila. Rlegt er a lta athuga sig aftur eftir mehndlun.

Herpes genitalis

  • Herpes genitalis veldur veiran Herpes simplex (HSV), sem er nskyld veirunni, sem veldur frunsum. Herpes genitalis heldur sig aallega kynfrum og vi endaarm, en getur einnig komi fram annars staar, t.d. munnholi.
  • Fyrstu tbrotin koma jafnan innan viku eftir smit en lengri tmi getur lii. Smithtta er ar til hrur hefur myndast sem lokar llum svum.
  • Sjkdmseinkennin lsa sr sem klasar af litlum vessafylltum blrum raurtnu svi. Kli og verkir eru frunsunum, sem betur fer gra r n rmyndunar, en v miur er htt vi a r brjtist t aftur og aftur. Oft fylgir tbrotunum stthiti, blgnir eitlar og almenn vanlan.
  • Sjkdmsgreining fst me dmigeru tliti tbrotanna en ef vafi leikur v er veiruna a finna blrunum.
  • Engin lkning er vi herpes genitalis en hgt er a sl veiruna me lyfjum, sem stytta tmann, sem tbrotin ganga yfir.
  • a er mikilvgt a gera sr grein fyrir v a maur er smitberi framvegis, alla vi, og a v verur a nota smokk og ekki deila handkli o.fl. me rum

Alnmi/HIV/AIDS

  • Er banvnasti kynsjkdmurinn og honum veldur veira, sem kallast HIV.
  • HIV rst og eyileggur nmiskerfi lkamans. a ir a smitari manneskju er afar htt vi skingum og getur di af sjkdmum sem hraustu flki verur ekki meint af.
  • HIV er enn tbreiddast meal homma, tvkynhneigra karlmanna og flks fr Afrku, Asu og Karba hafi.
  • Sjkdmurinn skir fram meal gagnkynhneigra, ekki sst ungra feralanga. Alnmissmit er ekkert srstaklega spennandi minjagripur um slarfr Ibiza ea tilegu um Verslunarmannahelgina.
  • Fjllynt flk, me marga rekkjunauta og sprautufklar eru verulegum httuhpum.
  • Veiran finnst likamsvessum, m.a. si og legsmurningi og smitast um smskeinur kynfrum, sem geta komi vi kynmk.
  • Einkennin eru margvsleg, sumir f engin, arir f hita, niurgang, nttsvita, almenna vanlan, blgna eitla og lttast.
  • Sjkdmsgreining fst me v a finna HIV-mtefni blinu a finnst yfirleitt ekki fyrr en eftir 6 12 vikur. v er mikilvgt a fara alnmisprf eins fljtt og hgt er eftir a einstaklingur hefur grun um smit, aftur eftir 3 mnui og jafnvel enn aftur eftir ara 3. essu tmabili m ekki stunda kynlf nema nota smokk.
  • Alnmi er lknandi. En v fyrr, sem sjkdmurinn greinist, v meiri lkur eru til, a hgt s a hjlpa.N eru til hrifarkar leiir til a bta lfsgi smitara og lengja lf.
  • s sem er HIV-jkvur verur a gta ryggis kynlfi. Verur a tilkynna rekkjunaut(um) snu og eim/eirri, sem gti veri valdur a smitinu, annig a hann/hn geti breytt kynlfshttum snu

Kynfravrtur

  • Kynfravrtum veldur veira, sem kallast HPV (Human Papilloma Virus). Veiran hefur hrif myndun krabbameins kynfrum.
  • Kynfravrtur hafa vaxandi mli lti sr krla en allt a 9 mnuir geta lii fr smiti, anga til vrturnar brjtast fram.
  • Vrturnar eru mist eins og blmkl tliti ea flatar, r koma yfirleitt knginn limnum, skapabarmana ea vi endaarminn. Fyrir kemur og vart verur vi vrtur munnholi og koki.
  • Einkennin geta versna ef nmiskerfi er llegt, ef kona er barnshafandi ea me sykurski.
  • Me tilliti til ess a vrturnar geta valdi krabbameini kynfrum og eru brsmitandi, er randi a vera byrgur kynlfi.
  • Sjkdmsgreining fst me dmigeru tliti tbrotanna, einnigme va pensla fltu snilegu vrturnar me 5% ediksruupplausn, sem sjst sem hvt svi.
  • eim sem hafa fengi ennan sjkdm, getur lknirinn boi upp frystimefer og penslun me kynfravrtueitri. Ef etta er rltt, getur vikomandi fengi tilvsun til hsrfrings, sem hefur m.a. leisermefer fri snu. En a er mikilvgt a gera sr ljst a mehndlunin er langvinn og fullur bati fst ekki nstum alltaf.

Sfilis

  • Sfilis (srastt) er strhttulegur bakterusjkdmur, sem er algengastur meal homma. Sem betur fer er hann sjaldgfur hr landi. Eftir smit, berst bakteran me blrsinni vtt og breitt um lkamann og getur valdi einkennum lfsnausynlegum lffrum, eins og hjarta, heila og mnu.
  • Einkennunum er deilt niur 3 tmabil:
    1. Allt a 12 vikum eftir smit, koma fram rauleit tbrot (sr), lim, skapabarma, endaarm og stundum munn og varir. au hverfa viku.
    2. Allt a 6 mnuum eftir smit, kemur fram rauleitt upphlaup bringu, baki, handleggjum, ftleggjum ea iljum. essu fylgja oft flensu-einkenni: hiti, illt hlsi, vvareyta og almenn vanlan.
      TAFARLAUST SKAL LEITA HJLPAR
    3. Ef sjkdmurinn er ekki mehndlaur, leggst hann dvala. En eftir allt a v 20 r brst hann aftur upp yfirbori. N getur hann birst sem hjartabilun, lmun og geveiki, og leiir sjklinginn til daua.
  • Sjkdmsgreining fst me v a finna skilinn og /ea mtefni bli.
  • Ef snemma er gripi til agera er vel hgt a lkna sfilis me fkkalyfjum

Hvernig er hgt a fyrirbyggja kynsjkdma?

  • ruggasta vrnin gegn kynsjkdmum er skrlfi!
  • Forast skyldi fjllyndi eins og hgt er, en fjllynt flk verur a gta ryggis.
  • Talsvert er hgt a minnka smithttu af msum kynsjkdmum og alnmi me v a nota smokkinn, helst me sisdrepandi kremi sem inniheldur nonoxynol 9.

Hvenr a leita lknis?

  • Ef einhver ofangreindra einkenna, eru fyrir hendi.
  • Ef stunda hefur veri byrgt kynlf og lknisskounar er ska.
  • Ef ska er eftir v a ra um kynferisml, kynsjkdma og getnaarvarnir.

Af vef doktor.is


Athugasemdir

Svi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg  Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile tgfa af heilsutorg.com
  • Veftr