Harmi sleginn slegill?

Getur hjarta­ brosti­ af sorg?

Ůessa spurningu fÚkk Úg ekki alls fyrir l÷ngu. Tilefni spurningarinnar man Úg ekki lengur, en vafalÝti­ haf­i einhver veikst Ý kj÷lfari­ ß alvarlegu andlegu ßfalli.

Svari­ vi­ spurningunni er jß, en krefst ■ˇ nßnari skřringar.

Frß faraldsfrŠ­ilegum rannsˇknum er vita­ a­ streita Ý kj÷lfari­ ß stˇrum neikvŠ­um atbur­um Ý lÝfi fˇlks, t.d. atvinnumissi, frßfalli maka, veikinda manns nßnustu eykur lÝkurnar ß a­ fß hjarta- e­a heilaßfall ß nŠstu misserum. Einnig hefur veri­ sřnt fram ß a­ ■eir einstaklingar sem upplifa streitu eru Ý meiri ßhŠttu ß hjarta- og Š­asj˙kdˇmum samanbori­ vi­ ■ß einstaklinga sem ekki upplifa streitu. Ůegar vi­ erum a­ tala um fyrirbŠri­ áäbrosti­ hjartaô (e. Broken Heart Syndrome) erum vi­ ■ˇ a­ tala um brß­a og oft svŠsna hjartabilun, frekar en brß­a kransŠ­astÝflu me­ hjartadrepi.

Ůa­ var nefnilega fyrst 1990 Ý Japan sem menn lřstu sj˙kdˇmi sem stundum hefur veri­ kalla­ur áäBroken Heart Syndromeô af ■eirri ßstŠ­u a­ menn t÷ldu sj˙kdˇminn oftast koma Ý kj÷lfari­ ß skyndilegu andlegu ßfalli eins og vi­ frßfall maka, nßtt˙ruhamfarir e­a eitthva­ sambŠrilegt. N˙ er raunar vita­ a­ einnig gˇ­ar frÚttir, til dŠmis ■a­ a­ hljˇta stˇra lottˇvinninginn, miki­ lÝkamlegt ßlag e­a jafnvel krefjandi lyfjame­fer­ getur komi­ ■essu af sta­.

Eins sÚst ■etta alloft Ý tengslum vi­ ÷nnur alvarleg veikindi, eins og til dŠmis hjß einstaklingum me­ h÷fu­ßverka e­a heilablŠ­ingar. Jap÷nsku lŠknarnir nefndu ■etta fyrirbŠri áäTakotsuboô eftir gildrunni sem Japanir vei­a kolkrabba Ý, en h˙n er einhvers konar sekkur. Hjarta­ ver­ur nefnilega oft eins og poki Ý laginu ■egar ■etta gerist ■vÝ hjartabroddurinn dregst illa e­a ekki saman (blŠs ˙t) og efri hluti hjartahˇlfsins (vi. slegils) dregst mj÷g miki­ saman. Ůß ver­ur hjarta­ nŠstum eins og uppblßsin bla­ra og hefur sj˙kdˇmurinn lÝka veri­ kalla­ur äbrodd■ensluheilkenniô ß Ýslensku.

═ nřlegri umfj÷llun Ý Speglinum ß Rßs 2 var stungi­ upp ß ■vÝ a­ ■etta fyrirbŠri yr­i kalla­ áäharmslegillô me­ vÝsan Ý a­ ■etta gerist oft Ý tengslum vi­ mikla sorg og a­ ■a­ er vinstri slegill hjartans sem ver­ur fyrir ■essu. Mß vel vera a­ s˙ nafngift eigi eftir a­ festast Ý sessi. á

Meirihluti ■eirra sem greinast me­ brodd■ensluheilkenni eru mi­aldra e­a eldri konur, ■ˇtt sj˙kdˇmurinn sÚ vissulega ■ekktur hjß ÷­rum hˇpum. Af hverju ■etta vir­ist hlutfallslega algengast hjß eldri konum er ekki vita­.

Ůeim einkennum sem sj˙klingarnir fß svipar ß margan hßtt til einkenna vi­ brß­a kransŠ­astÝflu; sßr e­a ■ungur verkur fyrir brjˇsti, hjartslßttartruflanir en nokku­ skyndileg mŠ­i e­a and■yngsli eru mj÷g ßberandi. ═ vissum tilfellum getur hjartalÝnuriti­ bent til kransŠ­astÝflu, en kransŠ­amyndataka hjß sj˙klingum me­ brodd■ensluheilkenni lei­ir hins vegar Ý ljˇs a­ kransŠ­arnar eru allar opnar, sem ekki er tilfelli­ vi­ kransŠ­astÝfluna. HÚr er ■vÝ miklu frekar um skyndilega hjartabilun a­ rŠ­a. Tali­ er a­ 1-2% ■eirra sem eru gruna­ir um brß­a kransŠ­astÝflu sÚu me­ brodd■ensluheilkenni en ekki hjartadrep.

Ůa­ er ekki almennilega ljˇst hva­ veldur ■essari skyndilegu hjartabilun. VÝsindamenn eru ■ˇ sammßla um a­ stresshormˇn eigi hÚr stˇran hlut a­ mßli. Svo vir­ist sem hluti hjartav÷­vans breg­ist vi­ skyndilegri ofgnˇtt stresshormˇna me­ ■vÝ a­ hreinlega lamast. Ůetta veldur ■vÝ a­ hjarta­ pumpar ekki sem skyldi, sj˙klingurinn ver­ur mˇ­ur, fŠr jafnvel vatn Ý lungun og alvarlegar hjartslßttartruflanir.

Til a­ greina brodd■ensluheilkenni er nau­synlegt mynda kransŠ­arnar og ˙tiloka a­ ■Šr sÚu stÝfla­ar, en grunurinn vaknar oftast vegna sÚrkennilegs ˙tlits hjartans vi­ ˇmsko­un (sˇnar). ═ sumum tilfellum velja menn einnig a­ gera segulˇmun af hjartanu, en slÝk rannsˇkn getur greint ß milli brodd■ensluheilkennisá og t.d. bˇlgusj˙kdˇms e­a ÷rmyndunar Ý hjartav÷­vanum af ÷­rum ors÷kum. Ekki er til nein sÚrhŠf­ me­fer­ vi­ brodd■ensluheilkenni, en mikilvŠgt er a­ fylgjast vel me­ sj˙klingunum og beita vi­eigandi hjartabilunarme­fer­.

Flestir sj˙klinganna jafna sig fljˇtt, Ý vŠgustu tilfellunum jafnvel ß nokkrum d÷gum. ═ alvarlegri tilfellum er hjartabilunin ■ˇ langvinnari og ■a­ geta jafnvel komi­ upp fylgikvillar eins og heilaslag og alvarlegar hjartslßttartruflanir hjß ■eim eru veikastir. LÝtill hluti ■eirra sem hafa fengi­ brodd■ensluheilkenni veikist aftur sÝ­ar ß lÝfslei­inni, en enn sem komi­ er er ekki til nein ßkve­in fyrirbyggjandi me­fer­ vi­ sj˙kdˇmnum.

Ůa­ mß ■vÝ segja a­ ■a­ sÚu ßkve­in sannmŠli a­ hjarta­ geti brosti­ ˙r sorg, e­a a­ ma­ur ver­i hreinlega harmi slegin.áá

H÷fundur greinar:á

١rdÝs Jˇna Hrafnkelsdˇttir er forma­ur GoRed ═sland.

١rdÝs segir ßf÷ll og sorg geta leitt til brodd■ensluheilkennis, e­a harmslegils. Sama getur gerst vi­ ˇvŠntar e­a gˇ­ar frÚttir og lÝkamlegt ßlag.

á

á

á


Athugasemdir

SvŠ­i

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg ß Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile ˙tgßfa af heilsutorg.com
  • VeftrÚ