Fróđleiksmoli frá Hjartalíf: Gáttatif

Margir ţekkja hjartsláttaróreglu eđa ónot og sumir lifa međ slíkum ónotum í mörg ár. Stundum er um ađ rćđa aukaslög sem eru yfirleitt saklaus á međan ađrar hjartsláttartruflanir geta veriđ afar hvimleiđar og sumar ţeirra jafnvel veriđ lífshćttulegar.

Gáttatif (atrial fibrillation) er mjög algeng hjartsláttartruflun og taliđ er ađ aukning verđi á tilfellum gáttatifs í framtíđinni og ţví er ekki úr vegi ađ frćđast nánar um ţetta fyrirbćri. Í stuttu máli lýsir gáttatif sér ţannig ađ mjög tilviljanakennd rafbođ fara ţá um gáttir hjartans og keppa um leiđni gegnum AV-hnútinn. Ţetta veldur ţví ađ hjartsláttur verđur mjög óreglulegur og oftast hrađur.

Rafkerfi hjartans

 

Hjartađ er vöđvi sem dćlir blóđi um líkamann og sér líkamanum fyrir súrefni og nćringu. Hjartađ skiptist í fjögur hólf: hćgri og vinstri gáttir (atria) og slegla (ventricles). Í hjartavöđvanum eru frumur sem flytja rafbođ og viđ ţađ verđur samdráttur í hjartanu sem framkallar hjartsláttur. Efst í hćgri gátt hjartans er samansafn af sérhćfđum frumum sem kallast sínus hnútur og stjórnar hann tíđni rafbođa sem fara um hjartađ. Rafbođ berast fyrst um gáttirnar tvćr, sem dragast saman og dćla blóđinu niđur í sleglana. Bođin halda síđan áfram um rafkerfi hjartans um torleiđnihnútinn (AV hnútur) yfir til sleglanna sem dragast saman og dćla blóđi út til líkamans og mynda púls. Hefđbundinn hvíldarpúls er um 60-80 slög á mínútu. Ţegar upptök rafbođanna og leiđnin um leiđslukerfiđ er eins og lýst er hér ađ framan er hjartsláttur reglulegur (sínus taktur).

Gáttatif

Í gáttatifi hefjast rafbođ ekki í sínus hnútnum, heldur berast tíđ, óregluleg rafbođ frá mismunandi stöđum í gáttinni. Ađeins hluti bođanna frá gáttunum berast yfir til slegla og framkalla samdrátt og ţví verđur púlsinn óreglulegur og dćlugeta hjartans skerđist . Gáttatifiđ sjálft er ekki hćttulegt en getur valdiđ alvarlegum fylgikvillum. Gáttatif veldur ţví ađ sleglar hjartans slá of hratt og til lengri tíma getur ţađ hugsanlega veikt hjartavöđvann. Viđ skerta dćlugetu hjartans er hćtta á myndun blóđsega í efri hólfum hjartans. Áhćtta á blóđsegamyndun er breytileg eftir sjúklingum. Gert er mat á áhćttunni hjá hverjum og einum og ţá er stuđst viđ sérstök skilmerki. Blóđsegar sem myndast í hjartanu viđ gáttatif geta losnađ og valdiđ heilaáfalli sem er alvarlegasti fylgikvilli gáttatifs. Gáttatif getur ýmist komiđ í köstum eđa veriđ viđvarandi.

Gáttatif í köstum

Talađ er um gáttatif í köstum ţegar hjartsláttaróreglan kemur og fer. Gáttatifiđ hćttir ţá innan klukkustunda, daga eđa vikna međ eđa án međferđar. Ţađ fer svo eftir tíđni, lengd og áhrifum kastanna á daglegt líf einstaklingsins hvort ţörf er á međferđ og ţá hvađa međferđ. Eftir ţví sem köstin standa lengur aukast líkurnar á ađ gáttatifiđ verđi langvinnt.

Langvinnt gáttatif

Talađ er um langvinnt gáttatif ţegar hjartsláttaróreglan hefur varađ í sex mánuđi eđa lengur og međferđ til ađ koma hjartanu aftur í réttan takt hefur ekki boriđ árangur. Langvinnt gáttatif krefst iđulega međferđar til ađ draga úr hćttu á fylgikvillum.Helstu orsakir og áhćttuţćttir gáttatifs

  • Hjartasjúkdómar: kransćđasjúkdómur, háţrýstingur, hjartabilun,hjartalokusjúkdómar, sjúkdómar í hjartavöđva, eftirköst kransćđahjáveituađgerđar
  • Sykursýki
  • Langvinnir lungnasjúkdómar
  • kćfisvefn
  • Skjaldkirtilssjúkdómar
  • Alvarleg veikindi eđa sýkingar
  • Ćttarsaga/erfđir
  • Offita
  • Aldur yfir 60 ára eykur líkurnar

Í sumum tilvikum tengja einstaklingar ákveđnar venjur eđa ađstćđur viđ gáttatifsköst, til dćmis mikla streitu, neyslu koffeindrykkja, annarra örvandi efna og neyslu áfengis eđa vímuefna.

Helstu einkenni

Ţeir sem fá gáttatif fá oftast önnur einkenni líka en ţó geta sumir veriđ einkennalitlir eđa einkennalausir. Helstu einkenni eru:

  • Ţreyta, úthaldsleysi
  • Hrađur óreglulegur hjartsláttur
  • Hjartsláttaróţćgindi
  • Andnauđ, mćđi
  • Brjóstverkir, ţyngsli fyrir brjósti
  • Svimi, jafnvel yfirliđ
  • Sviti, ógleđi

Viđbrögđ viđ einkennum

Ţeim sem finna fyrir einkennum gáttatifs er . . . LESA MEIRA 

 

 

 


Athugasemdir

Svćđi

  • Um Heilsutorg
  • Twitter
  • Heilsutorg á Facebook
  • RSS af heilsutorg
  • Mobile útgáfa af heilsutorg.com
  • Veftré